“Cơn ác mộng” mang tên chậm cấp thẻ cư trú: Hàng nghìn người nước ngoài tại châu Âu rơi vào cảnh bấp bênh

Đối với bất kỳ người nước ngoài nào đang sinh sống tại hải ngoại, việc đối mặt với các thủ tục hành chính tại một quốc gia xa lạ luôn là một thử thách lớn. Việc hoàn tất hồ sơ cư trú là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu khi mới đặt chân đến, và việc gia hạn thẻ sau mỗi 1, 5 hay 10 năm là yếu tố then chốt cho các kế hoạch dài hạn.

Tuy nhiên, những kế hoạch này thường xuyên bị gián đoạn do tình trạng chậm trễ kéo dài trong việc gia hạn giấy phép. Điều này khiến nhiều người nước ngoài rơi vào tình trạng “không giấy tờ” hoặc không thể xuất cảnh. Bên cạnh những rào cản hành chính thông thường, xu hướng thắt chặt chính sách nhập cư tại châu Âu gần đây đã khiến các chính phủ siết chặt quyền cư trú và quốc tịch, đẩy nhiều người vào tình cảnh pháp lý bấp bênh.

Pháp: Cuộc khủng hoảng tại các tỉnh bang

Tại Pháp, những người nước ngoài không thuộc EU đã quá quen thuộc với tình trạng chờ đợi mòn mỏi để được cấp hoặc gia hạn carte de séjour (thẻ cư trú). Thời gian chờ đợi thường kéo dài hơn 6 tháng, khiến thẻ cũ hết hạn trước khi thẻ mới được cấp.

“Tôi hy vọng sự quan tâm mới từ Bộ trưởng sẽ thực sự mang lại thay đổi. Cuộc sống và sinh kế của mọi người đang bị đe dọa.”

Theo báo cáo từ tổ chức Défenseur des Droits, khó khăn trong việc gia hạn thẻ cư trú là vấn đề hàng đầu. Năm ngoái, có tới 50.000 người đã liên hệ tổ chức này để tìm kiếm sự giúp đỡ về thủ tục nhập cư, tăng vọt so với con số 6.000 người vào năm 2019. Các nguyên nhân chính bao gồm sự chậm trễ quá mức, lỗi hệ thống trên nền tảng trực tuyến ANEF và tình trạng quá tải tại các cơ quan hành chính địa phương (préfectures).

Trước tình hình này, Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez đã công bố một “kế hoạch quy mô lớn” nhằm tăng cường nhân sự cho các bộ phận cư trú để giải quyết tình trạng tồn đọng.

Đức: Chờ đợi tính bằng năm

Tại Đức, tình trạng chậm trễ cũng nghiêm trọng không kém. Một độc giả người Mỹ tại Leipzig chia sẻ cô đã phải chờ đợi gần một năm, trong khi một người khác đến từ Ai Cập tại Hamburg cho biết mình đã bị kẹt với thị thực sinh viên suốt 12 năm vì không thể chuyển đổi sang loại giấy phép cho phép đi làm.

Vấn đề lớn nhất tại Đức là việc di chuyển quốc tế khi thẻ cư trú hết hạn trong lúc chờ gia hạn. Trong trường hợp này, người dân thường phải xin giấy phép rời cảnh tạm thời từ cơ quan nhập cư, nhưng quá trình này cũng không hề dễ dàng.

Tây Ban Nha: Hệ thống bên bờ vực sụp đổ

Hệ thống cư trú của Tây Ban Nha đang bị bủa vây bởi các băng nhóm tội phạm, tin tặc và làn sóng hồ sơ tăng đột biến. Các công đoàn cảnh sát cảnh báo hệ thống có thể “sụp đổ” bất cứ lúc nào. Thời gian chờ đợi hiện dao động từ 3 đến 9 tháng.

Một vấn nạn nhức nhối là các băng nhóm sử dụng phần mềm tự động (bot) để chiếm dụng hết các lịch hẹn miễn phí, sau đó bán lại cho người nước ngoài với giá từ hàng chục đến hàng trăm euro. Ngoài ra, khoảng 150.000 đơn đăng ký hiện đang bị tê liệt do lỗi hệ thống máy tính dùng để kiểm tra lý lịch tư pháp.

Thụy Điển: Chính sách siết chặt gây lo ngại

Chính phủ Thụy Điển đã thắt chặt các quy định trong những năm gần đây, gây ra sự bất ổn cho người nước ngoài. Dữ liệu cho thấy các đơn xin cư trú dài hạn hiện mất trung bình khoảng 8 tháng để xử lý.

“Chúng tôi muốn đóng góp cho xã hội này, đó là lý do chúng tôi sống ở đây liên tục. Nhưng Thụy Điển đang không phản hồi lại điều đó,” Berrak Pinar Uluer Yilmaz, một nhà nghiên cứu bị từ chối cư trú dài hạn do lỗi chậm trễ của cơ quan quản lý, chia sẻ.

Đáng chú ý, chính phủ đang thúc đẩy kế hoạch gây tranh cãi nhằm bãi bỏ quyền cư trú vĩnh viễn (permanent residency) đối với nhiều đối tượng đăng ký trong tương lai.

Áo và Ý: Sự quan liêu và quá tải

Tại Áo, vấn đề nằm ở sự quan liêu và thiếu nhất quán giữa các vùng. Đặc biệt là cơ quan MA 35 tại Vienna, nơi xử lý các đơn đăng ký tại thủ đô, nổi tiếng với hệ thống phức tạp và nhận hàng nghìn khiếu nại mỗi năm.

Tại Ý, tình hình được mô tả là “kinh khủng”. Người dân phải chờ đợi hàng năm trời để nhận được permesso di soggiorno (giấy phép cư trú). Việc chậm trễ này khiến họ không thể tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và không thể đi du lịch. Nhiều người báo cáo thời gian chờ đợi lên tới 18 tháng hoặc lâu hơn.

Na Uy: Thời gian chờ đợi lên đến 25 tháng

Cả công dân trong và ngoài khu vực kinh tế châu Âu (EEA) đều phải làm việc với Cục Nhập cư Na Uy (UDI). Trang web hiện tại của UDI hiển thị khung thời gian chờ đợi lên tới 25 tháng đối với một số trường hợp xin cư trú vĩnh viễn, khiến cuộc sống của nhiều cư dân bị đình trệ trong thời gian dài.