EU cải tổ hệ thống thị thực: Công cụ mới trong chính sách trục xuất người di cư

Brussels vừa công bố chiến lược thị thực mới với mục tiêu sử dụng quyền tiếp cận lãnh thổ Liên minh Châu Âu (EU) như một đòn bẩy ngoại giao để thúc đẩy các mục tiêu chính sách. Một nguồn tin từ Ủy ban Châu Âu khẳng định đây là “một trong những công cụ mạnh mẽ nhất trong tay chúng ta”.

Cụ thể, EU muốn áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những quốc gia từ chối tiếp nhận công dân của họ bằng cách hạn chế cấp thị thực, đồng thời nới lỏng các thủ tục để thu hút lao động có tay nghề cao.

Siết chặt kiểm soát nhập cảnh bất hợp pháp

Theo số liệu từ cơ quan biên giới EU, số lượng người nhập cảnh bất hợp pháp vào khối 27 quốc gia thành viên đã giảm hơn 25% trong năm 2025. Tuy nhiên, áp lực chính trị đòi hỏi các biện pháp quyết liệt hơn vẫn đang ở mức cao.

“Ưu tiên hiện nay rất rõ ràng: giảm số lượng người nhập cảnh bất hợp pháp và duy trì mức giảm đó”, ông Magnus Brunner, Cao ủy EU về Di cư, tuyên bố.

Chiến lược được công bố hôm thứ Năm nhấn mạnh việc đẩy mạnh trục xuất những người xin tị nạn bị bác đơn là một trong những ưu tiên hàng đầu của khối.

“Việc lạm dụng hệ thống làm xấu đi hình ảnh của vấn đề di cư — nó làm xói mòn lòng tin của công chúng, làm suy giảm khả năng bảo vệ những người thực sự cần thiết và cản trở nỗ lực thu hút nhân tài của chúng ta”, ông Brunner nhấn mạnh.

Thiết lập các “trung tâm hồi hương” ngoài biên giới

Nghị viện Châu Âu hiện đang xem xét một văn bản pháp lý do Ủy ban Châu Âu đề xuất, cho phép thiết lập các cơ sở được gọi là “trung tâm hồi hương” (return hubs) bên ngoài biên giới EU. Đề xuất này cũng dự kiến áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn đối với những người di cư từ chối rời khỏi lãnh thổ châu Âu, bao gồm cả việc kéo dài thời gian giam giữ.

Các chính phủ châu Âu đang chịu áp lực phải thực hiện lập trường cứng rắn hơn trong bối cảnh dư luận ngày càng khắt khe với vấn đề di cư, yếu tố đã thúc đẩy sự trỗi dậy của các đảng phái cánh hữu trên khắp liên minh.

Ngoại giao di trú và những tranh cãi

Chiến lược mới cũng đề cập đến việc tăng cường “ngoại giao di trú quyết đoán” để thuyết phục các nước thứ ba hỗ trợ ngăn chặn dòng người di cư đến châu Âu và tiếp nhận lại công dân không có quyền cư trú. Brussels gần đây đã ký kết hoặc đang đàm phán các thỏa thuận với các quốc gia Bắc Phi bao gồm:

• Tunisia
• Mauritania
• Ai Cập
• Morocco

Theo các thỏa thuận này, EU sẽ cung cấp viện trợ và đầu tư để đổi lấy sự hỗ trợ trong việc kiểm soát dòng người di cư. Tuy nhiên, Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International) đã chỉ trích cách tiếp cận này là “sai lầm”.

“Điều này chỉ làm tăng sự phụ thuộc vào các quốc gia thứ ba trong việc quản lý di cư, đồng thời khiến EU trở thành bên liên đới trong bất kỳ hành vi vi phạm quyền con người nào có thể xảy ra”, bà Olivia Sundberg Diez, chuyên gia phân tích chính sách của tổ chức này, nhận định.

Dự kiến, Ủy ban Châu Âu sẽ trình bày kế hoạch cải tổ chi tiết vào cuối năm nay.