Lao động trình độ cao dọa rời Thụy Điển vì lo ngại các quy định quốc tịch mới

Vibha và Chandra vừa bắt đầu cảm thấy thực sự ổn định tại Thụy Điển thì chính phủ nước này công bố kế hoạch đại tu toàn diện các quy định về quốc tịch. Đáng chú ý, những thay đổi này dự kiến áp dụng ngay lập tức mà không có giai đoạn chuyển tiếp. Điều này đồng nghĩa với việc hàng trăm nghìn người đang chờ xét duyệt sẽ bị đánh giá dựa trên các tiêu chuẩn mới vốn chưa hề tồn tại khi họ nộp đơn.

“Điều này đã gây ra sự xáo trộn lớn trong kế hoạch và cuộc sống của chúng tôi,”

Vibha chia sẻ trong cuộc phỏng vấn chung với chồng cô, anh Chandra. Cặp đôi yêu cầu chỉ sử dụng tên riêng của họ.

Vibha cùng con gái 10 tuổi nộp đơn xin nhập quốc tịch Thụy Điển vào tháng 2 năm 2025. Hộ chiếu của họ đã được Cơ quan Di trú xác minh và trả lại nhanh chóng, nhưng kể từ đó không có thêm tiến triển nào. Nếu hồ sơ được giải quyết trước ngày 6/6 – thời điểm luật mới có hiệu lực – họ sẽ đủ điều kiện. Ngược lại, nếu bị xét duyệt theo luật mới, khả năng cao đơn của họ sẽ bị bác bỏ.

Cú sốc về thị trường lao động và sự thiếu minh bạch

Chandra, hiện là quản lý cấp cao tại văn phòng Stockholm của một tập đoàn tư vấn toàn cầu, bày tỏ sự thất vọng:

“Những gì đang diễn ra đi ngược lại hiểu biết của chúng tôi về văn hóa Thụy Điển. Trong văn hóa làm việc tại đây, chúng tôi có rất nhiều cuộc họp, chuẩn bị kỹ lưỡng để mọi người đều nắm bắt được tình hình và biết mình có thể kỳ vọng điều gì. Nhưng với chính sách này thì hoàn toàn không.”

Gia đình này chuyển từ Bangalore (Ấn Độ) đến Stockholm vào mùa hè năm 2018 khi Vibha được công ty CNTT toàn cầu điều động sang Thụy Điển. Dù sở hữu bằng MBA tại Paris và kinh nghiệm quản lý dày dạn, Chandra đã phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt khi tìm việc tại đây. Anh nhận ra rằng các nhà tuyển dụng Thụy Điển ưu tiên bằng cấp từ trường nội địa như SSE (Trường Kinh tế Stockholm) hơn là các bảng xếp hạng quốc tế.

Để thâm nhập thị trường, Chandra đã phải học tiếng Thụy Điển qua chương trình SFI (Swedish for immigrants) và chấp nhận thực tập không lương thông qua Korta Vägen – một chương trình hỗ trợ người nhập cư có trình độ. Anh thậm chí từng phải làm những công việc thấp hơn năng lực thực tế trước khi lấy lại được vị trí xứng đáng sau 5 năm nỗ lực.

Hệ quả từ sự thay đổi quy tắc đột ngột

Chính hệ thống di trú phức tạp đã khiến các thành viên trong gia đình có tình trạng cư trú khác nhau. Trong khi Vibha và con gái đã là thường trú nhân, Chandra vẫn đang sử dụng giấy phép tạm thời. Sự thiếu nhất quán trong chính sách khiến Vibha luôn sống trong lo âu.

Cả hai đều nhấn mạnh rằng việc thiếu các điều khoản chuyển tiếp trong luật quốc tịch mới là nguồn cơn chính dẫn đến sự bất ổn. Nó làm xói mòn niềm tin vào một xã hội vốn được coi là thượng tôn pháp luật.

“Chúng tôi từng coi Thụy Điển là một xã hội dựa trên các quy tắc và chúng tôi đã tuân thủ đúng luật. Nhưng hiện tại, có vẻ như chính phủ đã quyết định thay đổi luật ngay giữa quá trình thực hiện,”

Chandra nói thêm.

Những khó khăn trong cuộc sống thường nhật:

• Không thể lập kế hoạch: Việc chờ đợi quốc tịch khiến họ không thể lên kế hoạch cho các kỳ nghỉ hoặc thăm thân nhân.
• Rủi ro khi có việc khẩn cấp: Thẻ thường trú của họ đang bị Cơ quan Di trú (Migrationsverket) giữ để xét duyệt quốc tịch. Dù có thể yêu cầu lấy lại, nhưng quy trình này mất ít nhất hai tuần, gây rủi ro lớn nếu gia đình ở Ấn Độ có việc cấp bách.

Sẵn sàng tìm kiếm bến đỗ mới

Vibha và Chandra rất trân trọng chất lượng cuộc sống tại Thụy Điển, từ môi trường thiên nhiên trong lành đến hệ thống giáo dục cho con gái. Tuy nhiên, họ khẳng định rằng sự kiên nhẫn của mình có giới hạn.

“Cả hai chúng tôi đều làm việc cho các công ty toàn cầu và có thể xin thuyên chuyển công tác. Nếu các quy tắc quốc tịch mới được áp dụng cho cả những người đã nộp đơn, chúng tôi sẽ phải xem xét lại các lựa chọn của mình. Nếu có cơ hội tốt hơn, chúng tôi có thể sẽ rời đi,”

Chandra khẳng định. Anh chỉ ra rằng với những lao động trình độ cao và giàu kinh nghiệm, họ có rất nhiều lựa chọn trên thế giới. Dù đã nỗ lực học ngôn ngữ, tìm hiểu lịch sử và văn hóa Thụy Điển, nhưng sự thiếu minh bạch trong chính sách đang đẩy những tài năng như họ ra xa khỏi quốc gia này.