Mô hình ‘språkcafé’ tại Thụy Điển: Khi việc học ngôn ngữ không chỉ dừng lại ở con chữ

Språkcafé (cà phê ngôn ngữ) là gì? Dù cái tên có thể gây nhầm lẫn, đây không hẳn là một quán quán cà phê theo nghĩa thông thường – mặc dù tại Thụy Điển, bạn chắc chắn sẽ được thưởng thức fika (văn hóa cà phê và bánh ngọt). Đây thực chất là một hình thức thực hành ngôn ngữ có cấu trúc trong môi trường giao tiếp thân mật. Tại đây, người tham gia ngồi quanh bàn và cùng nhau trò chuyện bằng tiếng Thụy Điển thông qua các chủ đề gợi ý hoặc trò chơi nhỏ.

Bạn có thể tìm thấy các språkcafés trên khắp Thụy Điển, từ các chương trình ngôn ngữ chính thống như SFI (Svenska för invandrare – chương trình tiếng Thụy Điển cho người nhập cư) đến các tổ chức cộng đồng phi lợi nhuận.

Hơn cả một lớp học ngôn ngữ

Tại khu phố Ålidhem thuộc thành phố Umeå, một buổi språkcafé diễn ra đều đặn vào mỗi tối thứ Hai. Chương trình được phối hợp tổ chức bởi nhóm tình nguyện Vän i Umeå (“Người bạn ở Umeå”) và Bilda – một trong tám hiệp hội học tập suốt đời (studieförbund) của Thụy Điển. Ngoài các vòng tròn giao tiếp, chương trình còn hỗ trợ dạy kèm bài tập về nhà ở phòng bên cạnh, tất cả đều do các tình nguyện viên điều hành.

Kaiyla Chau, một sinh viên trao đổi từ Canada, chia sẻ dù chương trình Tâm lý học của cô tại Đại học Umeå giảng dạy bằng tiếng Anh, cô vẫn khao khát học tiếng bản địa:

“Tiếng Thụy Điển rất khó đối với tôi. Có những âm tiết mà tiếng Anh không hề có. Tôi nhận ra cách duy nhất để nắm bắt được cách phát âm là thực hành giao tiếp thường xuyên.”

Peter James Walton, đến từ Norwich (Anh), người đã sống ở Thụy Điển 3 năm, là minh chứng cho hiệu quả của mô hình này. Sau nhiều năm tham gia ít nhất hai buổi mỗi tuần, giờ đây anh trở thành tình nguyện viên hỗ trợ người khác.

“Nó thực sự giúp tôi xây dựng vốn từ vựng. Lần thứ hai đến đây, tôi ngồi cạnh một quý ông người Thụy Điển nói về lịch sử; lúc đó tôi chỉ hiểu được khoảng 1/3 câu chuyện. Một năm sau gặp lại, tôi đã có thể hiểu toàn bộ những gì ông ấy nói.”

Cầu nối phá vỡ sự cô đơn

Đối với nhiều người, språkcafé không chỉ là nơi học tiếng mà còn là không gian để kết nối xã hội. Sadiya, một y tá đến từ Somalia định cư từ năm 2010, hiện đã nói thạo tiếng Thụy Điển nhưng vẫn đều đặn đưa con đến đây để chúng được hỗ trợ bài tập, còn cô tham gia nhóm trò chuyện.

“Thật không dễ để giao lưu xã hội ở Thụy Điển, nhưng ở đây thì khác. Bạn có thể trò chuyện với bất kỳ ai vì mọi người đều có chung mục đích học hỏi.”

Isabell Gustafsson, một kỹ sư kết cấu và là người điều hành buổi språkcafé tại Ålidhem, nhấn mạnh vai trò của mô hình này trong việc ngăn ngừa sự cô đơn. Cô cho biết số lượng người Thụy Điển bản địa tham gia làm tình nguyện viên đôi khi chiếm tới 40-60%.

Những người trẻ như Gabriel Tallfält Sundström và Gustav Lundberg – hai sinh viên mới đến Umeå – tham gia vì muốn bước ra khỏi “bong bóng Thụy Điển” (Swedish bubble) của chính mình. Họ cho rằng việc trò chuyện cởi mở với người lạ vốn không phải là điều bình thường trong văn hóa Thụy Điển, và språkcafé đã mang lại một không gian đa văn hóa đầy ý nghĩa.

Sức mạnh của đời sống hội đoàn (Föreningsliv)

Khu phố Ålidhem là một phần của dự án nhà ở Miljonprogrammet (Chương trình Triệu căn hộ) từ thập niên 60-70. Khác với nhiều khu vực tương tự thường bị cảnh sát xếp vào nhóm “khu vực rủi ro” (utsatta områden) do tội phạm, Ålidhem vẫn duy trì được sự an toàn và gắn kết.

Bí quyết nằm ở föreningsliv – đời sống hội đoàn mạnh mẽ. Luka Anic, người đứng đầu khu vực phía Bắc của tổ chức Studiefrämjandet, khẳng định:

“Một trong những lý do chính khiến Ålidhem duy trì được môi trường tốt là nhờ các hoạt động xã hội dân sự diễn ra liên tục. Có rất nhiều tổ chức (föreningar) bám rễ lâu dài tại đây, thu hút mọi đối tượng từ sinh viên, người già bản địa đến người nhập cư mới.”

Bjerre Ljungberg, thành viên ban quản trị (styrelse) của Vän i Umeå, người đã tình nguyện gần một thập kỷ, tin vào triết lý gräva där man står (đào ngay nơi mình đứng). Ông chia sẻ rằng thay vì lo lắng về những chia rẽ trên thế giới, ông chọn cách xây dựng những mạng lưới năng lượng tích cực ngay tại cộng đồng địa phương của mình.