Người châu Âu thực sự nghĩ gì về vấn đề nhập cư?

Làn sóng nhập cư vào châu Âu đã gia tăng mạnh mẽ trong những năm gần đây, không chỉ về con số thực tế mà còn trở thành chủ đề nóng bỏng trong các cuộc tranh luận chính trị. Dữ liệu từ Eurostat cho thấy tính đến năm 2024, có khoảng 44,7 triệu người nước ngoài đang sinh sống tại Liên minh châu Âu (EU).

Năm 2022, có 5,1 triệu người di cư ngoài EU đến châu Âu, con số này cao gấp đôi so với mức 2,4 triệu người của năm 2021. Sự gia tăng này khiến nhập cư bị cáo buộc là nguyên nhân gây ra tội phạm và áp lực lên hệ thống y tế, nhà ở. Đây cũng là yếu tố thu hút cử tri, bao gồm cả giới trẻ, ủng hộ các đảng phái chống người nhập cư.

Trước tình hình đó, các chính phủ khắp châu Âu đang đẩy mạnh việc thắt chặt nhập cư, hạn chế quyền cư trú và nhập tịch. Tại các quốc gia như Pháp, Đức và Tây Ban Nha, các đảng chống nhập cư đang thăng tiến trong các cuộc thăm dò dư luận. Tuy nhiên, các cuộc khảo sát thực tế cho thấy quan điểm của người dân không chỉ đơn thuần là “ủng hộ” hay “phản đối” một cách cực đoan.

Muốn thắt chặt nhưng hiểu sai về thực tế

Nghiên cứu gần đây của YouGov tại Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Đan Mạch và Ba Lan cho thấy người châu Âu muốn kiểm soát nhập cư chặt chẽ hơn nhưng không hoàn toàn bài xích vấn đề này. Tuy nhiên, một phần niềm tin của họ lại dựa trên những hiểu lầm.

“Dữ liệu của chúng tôi chỉ ra rằng người châu Âu không từ chối nhập cư hoàn toàn, nhưng quan điểm của họ bị ảnh hưởng bởi niềm tin rằng số lượng người nhập cư bất hợp pháp nhiều hơn hợp pháp. Điều này tạo ra cảm giác hệ thống đang bị lạm dụng.”

— Matt Smith, Trưởng bộ phận báo chí dữ liệu tại YouGov chia sẻ với The Local.

Khảo sát cho thấy tỷ lệ người dân tin rằng số người nhập cư lậu vượt quá số người hợp pháp là rất cao: Pháp (41%), Ý (34%), Anh (32%) và Đức (26%). Tại Tây Ban Nha, 38% người được hỏi tin vào điều này, trong khi thực tế chỉ có khoảng 800.000 người không có giấy tờ trong tổng số gần 9 triệu người nước ngoài.

Ủng hộ trục xuất và sự thay đổi thái độ của chính người di cư

Khoảng một nửa số người được hỏi tại các quốc gia (từ 45-53%) ủng hộ kịch bản không tiếp nhận thêm người mới và yêu cầu một lượng lớn người di cư gần đây phải rời đi (trục xuất hàng loạt). Cụ thể, 53% người Đức ủng hộ ý tưởng này, theo sau là Pháp và Ý (51%), Đan Mạch (50%).

Đáng chú ý, chính những người nhập cư cũng dần thay đổi thái độ theo thời gian. Nghiên cứu từ EUI cho thấy dù ban đầu người nhập cư có cái nhìn tích cực hơn về việc di cư, nhưng thái độ của họ sẽ trở nên khắt khe hơn sau một thời gian dài sinh sống tại nước sở tại. Điều này cũng đúng với thế hệ nhập cư thứ hai. Tại Anh, gần 40% người gốc Ấn đã bỏ phiếu ủng hộ Brexit.

Ưu tiên lợi ích kinh tế hơn việc trục xuất mù quáng

Mặc dù ủng hộ thắt chặt, dữ liệu cho thấy người châu Âu vẫn coi trọng lợi ích mà nhập cư hợp pháp mang lại. Khi phải đánh giá giữa việc giảm nhập cư và duy trì các dịch vụ công, họ thường ưu tiên bảo vệ hệ thống y tế và thu hút nhân tài có tay nghề.

Điển hình là tại Ý, Thủ tướng Giorgia Meloni dù có những tuyên bố cứng rắn về nhập cư bất hợp pháp, nhưng thực tế chính phủ của bà vẫn dự kiến cấp 500.000 thị thực cho lao động ngoài EU trong những năm tới để đáp ứng nhu cầu kinh tế. Phần lớn người dân (78-91%) chỉ muốn trục xuất những người “phá vỡ quy tắc” hoặc lạm dụng trợ cấp, thay vì những người lao động hợp pháp đóng góp cho xã hội.

Bức tranh toàn cảnh tại các quốc gia châu Âu

• Pháp: Quy định mới hạn chế người nước ngoài nghỉ hưu tại Pháp đã khiến tỷ lệ nhập tịch giảm đáng kể.
• Thụy Điển: Đảng Xã hội Dân chủ đối lập từ chối khôi phục luật ngăn chặn trục xuất thanh thiếu niên. Chính phủ cũng đang xem xét 12 luật di cư mới.
• Đan Mạch: Sẽ trục xuất những công dân không phải người Đan Mạch phạm tội nghiêm trọng và bị phạt tù từ một năm trở lên.
• Tây Ban Nha: Đi ngược xu hướng chung khi chuẩn bị hợp pháp hóa cho hơn 500.000 người di cư không có giấy tờ.
• Na Uy: Triển khai đợt cải cách chính sách hội nhập sâu rộng nhất trong 20 năm qua.
• Đức: Tạm dừng các đơn đăng ký khóa học hội nhập; trong khi đó đảng cực hữu AfD đề xuất thành lập các đội trục xuất kiểu ICE của Mỹ.
• Thụy Sĩ: Cuộc bỏ phiếu về sáng kiến “không quá 10 triệu dân” đang gây lo ngại về việc kích động sự thù ghét người nước ngoài.

Nhìn chung, bài toán nhập cư tại châu Âu vẫn là một sự cân bằng khó khăn giữa kiểm soát an ninh, giá trị văn hóa và nhu cầu thực tế của nền kinh tế.