Phân biệt quyền lợi giữa thường trú nhân và công dân tại Thụy Điển

Để chuyển đến Thụy Điển sinh sống, bước đầu tiên bạn cần có quyền cư trú hoặc giấy phép cư trú. Tuy nhiên, sau một thời gian dài cư trú, bạn có thể đủ điều kiện để xin thường trú và sau đó là quốc tịch Thụy Điển. Dù cả hai trạng thái này đều cho phép bạn ở lại lâu dài, chúng vẫn có những khác biệt quan trọng về quyền lợi và nghĩa vụ.

Thường trú nhân (Permanent Residency)

Tùy vào đối tượng, thường trú nhân được chia thành các loại: permanent uppehållstillstånd hay PUT (dành cho công dân ngoài EU), permanent uppehållsrätt (dành cho công dân EU) hoặc permanent uppehållsstatus (dành cho công dân Anh theo Thỏa thuận Rút lui).

Việc sở hữu thẻ thường trú giúp vị thế của bạn tại Thụy Điển trở nên an toàn hơn với các lợi ích cụ thể:

• Không cần gia hạn: Đối với công dân ngoài EU, bạn không cần phải nộp đơn xin gia hạn giấy phép để tiếp tục sống, học tập hoặc làm việc.
• Linh hoạt trong công việc: Những người có PUT dễ dàng thay đổi công việc hoặc nghề nghiệp mà không phải nộp đơn xin lại giấy phép lao động như người có giấy phép tạm thời.
• Miễn học phí: Sinh viên có PUT được miễn học phí quốc tế (vốn thường áp dụng cho công dân ngoài EU/EEA).
• Đoàn tụ gia đình: Thường trú nhân có quyền bảo lãnh người thân sang Thụy Điển theo luật đoàn tụ gia đình.

Tuy nhiên, bạn vẫn có thể mất quyền thường trú nếu rời khỏi Thụy Điển. Với thẻ PUT, bạn có thể ra nước ngoài tối đa hai năm. Nếu cư trú ở nước ngoài lâu hơn thời gian này hoặc không thông báo cho Cơ quan Di trú (Migrationsverket), quyền cư trú của bạn có thể bị thu hồi. Ngoài ra, thường trú nhân có thể bị trục xuất nếu phạm các tội danh đặc biệt nghiêm trọng.

Quốc tịch Thụy Điển (Citizenship)

Trở thành công dân là cách duy nhất để đạt được đầy đủ các quyền lợi chính trị và pháp lý cao nhất tại quốc gia này. Điểm mấu chốt là công dân Thụy Điển có “quyền tuyệt đối” để sống và làm việc tại đây mà không gặp bất kỳ rào cản nào về cư trú.

Công dân Thụy Điển có quyền bầu cử và ứng cử trong tất cả các cuộc bầu cử, bao gồm cả bầu cử quốc hội.

Những quyền lợi bổ sung khi có quốc tịch bao gồm:

• Có quyền gia nhập lực lượng cảnh sát, quân đội hoặc làm thẩm phán.
• Được cấp hộ chiếu Thụy Điển – một trong những hộ chiếu quyền lực nhất thế giới.
• Hưởng quyền tự do di chuyển của EU, cho phép sang các quốc gia EU khác để làm việc và sinh sống.

Điều kiện để trở thành công dân

Hiện tại, Thụy Điển chưa áp dụng các bài kiểm tra về ngôn ngữ, văn hóa hay lịch sử để nhập tịch (dù chính phủ đang có kế hoạch triển khai các bài kiểm tra này trong tương lai gần). Các yêu cầu hiện hành chủ yếu bao gồm:

• Chấp hành tốt pháp luật: Bạn phải không nợ thuế, không nợ các khoản phạt và không phạm tội trong thời gian cư trú. Nếu từng phạm tội, bạn sẽ phải trải qua một “thời gian chờ” trước khi được nộp đơn.
• Quốc tịch kép: Thụy Điển cho phép sở hữu hai quốc tịch mà không có hạn chế nào. Tuy nhiên, bạn cần kiểm tra xem quốc gia gốc của mình có cho phép điều này hay không.

Việc lựa chọn giữa thường trú và nhập tịch phụ thuộc vào kế hoạch dài hạn của mỗi cá nhân, nhưng quốc tịch vẫn là rào chắn pháp lý vững chắc nhất để gắn bó trọn đời với quốc gia Bắc Âu này.