Thắt chặt quy định nhập tịch: Những người đóng góp cho xã hội Thụy Điển đứng trước tương lai bất định

Anlun Li chuyển từ Trung Quốc đến Thụy Điển vào tháng 8/2020 để theo học thạc sĩ tại Kungliga Tekniska högskolan (KTH), trường đại học kỹ thuật danh tiếng của Thụy Điển. Sau khi tốt nghiệp, anh sống và làm việc với tư cách là kiến trúc sư hàng hải và nhà phân tích thủy động lực học tại Gothenburg.

Hiện đang ở diện giấy phép lao động thứ hai, Li từng dự định nộp đơn xin nhập quốc tịch vào năm 2027 theo các quy định hiện hành. Tuy nhiên, những thay đổi trong chính sách đang khiến kế hoạch của anh bị đảo lộn.

“Quyết định xây dựng tương lai ở đây của tôi dựa trên khung pháp lý có sẵn vào thời điểm đó. Việc thay đổi lộ trình ngay lúc này buộc tôi phải xem xét lại con đường sự nghiệp dài hạn và sự ổn định của mình tại Thụy Điển,” anh chia sẻ.

Anlun Li không phải là trường hợp duy nhất rơi vào hoàn cảnh này.

Cảm giác về một “mối quan hệ một chiều”

Alireza, một kỹ sư phần mềm cao cấp, đã chọn Thụy Điển thay vì Đức cách đây 5 năm vì tin vào sự cởi mở và danh tiếng của một quốc gia được quản trị tốt. Sau 5 năm làm việc trong lĩnh vực CNTT, đóng thuế đầy đủ và đạt trình độ tiếng Thụy Điển A1, anh đủ điều kiện nộp đơn xin quốc tịch vào cuối tháng 5 này.

Tuy nhiên, nếu các yêu cầu mới về quốc tịch được áp dụng hồi tố như dự định của chính phủ, Alireza sẽ không còn đủ điều kiện. Điều này gây ra lo ngại nghiêm trọng về tính dự báo của pháp luật.

“Khi bạn đến một quốc gia và có một bộ quy tắc, bạn sẽ lập kế hoạch dựa trên đó. Bạn được hứa hẹn một điều nhưng cuối cùng lại nhận được một thứ hoàn toàn khác, không có sự bồi hoàn và bạn phải tự chịu trách nhiệm,” Alireza nói.

Anh cảm thấy bất an khi các chính trị gia và truyền thông đang có xu hướng coi người nhập cư là nguồn cơn của mọi vấn đề xã hội. Alireza cho rằng chính sách hiện tại không phải là loại bỏ những “quả táo hỏng”, mà là loại bỏ tới 50% số táo mà không cần quan tâm bên trong chúng ra sao.

Nỗi lo bị tách biệt ngay trong gia đình

Holly, một người gốc Anh đã sống tại Thụy Điển tổng cộng 12 năm, hiện là giám đốc gây quỹ cho một tổ chức phi lợi nhuận. Cô nói tiếng Thụy Điển trôi chảy và đang mong đợi đứa con đầu lòng với người bạn đời là người Thụy Điển.

Đơn xin nhập tịch của Holly đã chờ xử lý từ tháng 6 năm ngoái. Cô lo sợ việc áp dụng luật hồi tố sẽ khiến đơn bị bác bỏ, biến cô thành người duy nhất trong gia đình không có quốc tịch Thụy Điển.

“Tôi sẽ là người duy nhất không chia sẻ bản sắc đó. Tại sân bay, tôi sẽ phải xếp hàng ở một lối khác và giao con cho bạn đời của mình. Tôi có cảm giác mình là người ngoài cuộc trong chính gia đình mà mình đang tạo dựng.”

Holly nhấn mạnh rằng cô không phản đối các bài kiểm tra ngôn ngữ hay kiến thức công dân, nhưng cô phản đối cách triển khai và thực hiện luật. Cô mong muốn có sự công bằng cơ bản và sự công nhận cho những đóng góp của mình đối với xã hội.

Từ bỏ cơ hội ở các quốc gia khác để chọn Thụy Điển

Fatima (tên nhân vật đã được thay đổi) từng nhận học bổng toàn phần tại Yale và Princeton (Mỹ) trước khi đến Thụy Điển vào năm 2019. Hiện cô là quản lý cấp cao và đã tự học tiếng Thụy Điển bằng chi phí cá nhân.

Dù đóng thuế ở mức cao và chưa từng sử dụng các phúc lợi xã hội, Fatima vẫn đang phải chờ đợi kết quả nhập tịch trong vô vọng dù đã có lệnh từ tòa án yêu cầu Migrationsverket (Cơ quan Di trú) phải kết luận trường hợp của cô.

“Tôi tôn trọng các quy tắc của mỗi quốc gia. Điều tôi phản đối là cách họ ban hành những thay đổi này. Có những nguyên tắc về sự chắc chắn của pháp luật và sự công bằng đang bị vi phạm,” Fatima khẳng định.

Từng từ bỏ những công việc mơ ước tại Thụy Sĩ và New York để ở lại Thụy Điển vì tin vào hệ thống nơi đây, giờ đây Fatima bắt đầu có cái nhìn khác về những cơ hội mà cô đã bỏ lỡ. Sự thay đổi quy tắc liên tục khiến những người nhập cư có trình độ cao cảm thấy mệt mỏi khi phải liên tục “tái khởi động” cuộc đời mình.