Thực trạng và những con số về vấn nạn trục xuất thanh thiếu niên tại Thụy Điển

Khái niệm “trục xuất thanh thiếu niên” hiện vẫn chưa có trong danh mục thống kê chính thức của Cơ quan Di trú Thụy Điển (Migrationsverket) và cũng chưa có một định nghĩa thống nhất trên truyền thông quốc gia này. Tuy nhiên, thực trạng này đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận.

Thế nào là một vụ “trục xuất thanh thiếu niên”?

Tại Thụy Điển, tình trạng này thường được hiểu là những trường hợp người trẻ trong độ tuổi từ 18 đến 20 bị từ chối cấp giấy phép cư trú và nhận lệnh trục xuất đơn độc, trong khi cha mẹ của họ vẫn được phép ở lại. Có hai kịch bản chính dẫn đến tình trạng này:

• Trường hợp 1: Khi đủ 18 tuổi, người trẻ được coi là người trưởng thành và phải tự đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về khả năng tự túc tài chính, việc làm và nhà ở để được tiếp tục cư trú.
• Trường hợp 2: Con cái của những người lao động nhập cư. Theo quy định, con cái dưới 21 tuổi được phép cư trú theo diện phụ thuộc của người có giấy phép lao động. Tuy nhiên, khi cha mẹ nộp đơn xin thường trú nhân, giới hạn độ tuổi của con cái đi kèm bị siết chặt xuống chỉ còn dưới 18 tuổi.

Những con số gây tranh cãi

Dữ liệu thô từ Cơ quan Di trú cho thấy số lượng thanh niên từ 18 đến 20 tuổi bị từ chối cấp phép trong giai đoạn 2021 – 2025 là không hề nhỏ. Điều này bác bỏ quan điểm cho rằng đây chỉ là “vài trường hợp cá biệt”. Tuy nhiên, việc bóc tách dữ liệu chính xác gặp nhiều khó khăn.

Bà Vera Björk, phát ngôn viên của Cơ quan Di trú Thụy Điển, giải thích:

“Chúng tôi không có phương pháp nào để xác định lý do cụ thể của việc từ chối trong các số liệu thống kê này. Không có mã định danh riêng cho các trường hợp bị từ chối vì lý do đối tượng đã trưởng thành. Đây là một vùng xám pháp lý phức tạp quanh cột mốc tuổi trưởng thành.”

Bà Björk cũng lưu ý thêm rằng một số cá nhân có thể bị trục xuất vì các lý do khác như thiếu hộ chiếu hợp lệ hoặc bị trục xuất cùng với cha mẹ.

Phân tích từ báo chí Thụy Điển

Tờ báo Aftonbladet đã thực hiện một cuộc điều tra độc lập và xác định được 92 trường hợp trục xuất thanh thiếu niên chắc chắn trong năm 2025. Họ đã rà soát 198 quyết định từ chối ẩn danh đối với những người từ 18 đến 21 tuổi xin cư trú theo diện đoàn tụ gia đình và loại bỏ các trường hợp cha mẹ cũng bị trục xuất.

Trong số 92 trường hợp này:

• Ít nhất 63 người đã sinh sống tại Thụy Điển trên 5 năm.
• 60 người đang theo học tại các trường trung học, các trường giáo dục đại học cho người lớn (Komvux) hoặc đại học.

Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn nhiều. Theo dữ liệu Aftonbladet nhận được, có tới 2.001 người trong độ tuổi 18-21 nhận lệnh trục xuất trong năm 2025. Đặc biệt, con cái của những người lao động có tay nghề cao chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

“Bẫy” trục xuất đối với lao động tay nghề cao

Nhiều lao động trình độ cao tại Thụy Điển đang rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Họ đủ điều kiện xin thường trú nhân nhưng không dám nộp đơn vì lo sợ con cái đã quá 18 tuổi của mình sẽ mất quyền cư trú và bị trục xuất. Hậu quả là họ phải liên tục gia hạn giấy phép lao động tạm thời 2 năm một lần, đối mặt với rủi ro mất quyền cư trú nếu chẳng may bị mất việc làm.

Dữ liệu cho thấy có khoảng 1.487 thanh thiếu niên (từng được cấp phép cư trú ở độ tuổi 14-16 trong giai đoạn 2020-2021) đang hoặc sẽ đối mặt với nguy cơ bị trục xuất khi cha mẹ họ đủ điều kiện xin thường trú nhân từ năm 2024 trở đi.

Hiện tại, các cơ quan báo chí vẫn đang tiếp tục phân tích sâu hơn các quyết định từ chối để làm rõ có bao nhiêu người trẻ là con cái của lao động nhập cư đã bị buộc phải rời khỏi Thụy Điển một mình.