Thụy Điển: Nghịch lý chính sách di trú khiến nhiều thanh thiếu niên bị trục xuất khi tròn 18 tuổi

Vào tháng 10/2022, khi độc giả Mehdi Saleh gửi thư tới tòa soạn, chúng tôi nhận ra rằng hệ thống di trú của Thụy Điển đang nảy sinh những bất cập nghiêm trọng.

Mehdi, một chuyên gia CNTT gốc Iran hiện sống tại Gothenburg, đã chia sẻ về trường hợp của con trai mình là Ali. Sau khi Mehdi được cấp thẻ thường trú sau một thời gian dài chờ đợi, Ali lại nhận được thông báo phải rời khỏi đất nước. Điều đáng nói là Ali vẫn đang đi học, sống cùng gia đình và được cha mẹ chu cấp hoàn toàn.

“Tôi đã nói với Cơ quan Di trú (Migrationsverket) rằng con tôi không còn nơi nào để đi. Ali sinh ra tại Kuwait và chưa từng đặt chân đến Iran. Nếu phải trở về đó, thằng bé sẽ bị bắt đi nghĩa vụ quân sự bắt buộc”, Mehdi chia sẻ.

Khi tìm hiểu sâu hơn, chúng tôi nhận thấy Ali không phải là trường hợp duy nhất. Nhiều thanh thiếu niên chuyển đến Thụy Điển từ khi còn nhỏ đang phải nhận một “món quà” sinh nhật tuổi 18 không mong muốn từ Cơ quan Di trú: lệnh trục xuất khỏi lãnh thổ.

Lỗ hổng từ quy định cư trú

Nguyên nhân thường bắt nguồn từ việc cha mẹ các em đã trở thành thường trú nhân. Theo quy định, con cái của những người có giấy phép lao động được phép ở lại Thụy Điển cho đến năm 21 tuổi. Tuy nhiên, con cái của những người đã có thẻ thường trú chỉ có thể ở lại sau 18 tuổi nếu họ tự chủ được tài chính thông qua công việc. Đây là điểm mấu chốt: những học sinh 18 tuổi đang theo học toàn thời gian và sống dựa vào cha mẹ sẽ không đủ điều kiện để tiếp tục cư trú.

Suốt ba năm qua, những thanh thiếu niên này vẫn tiếp tục bị đẩy ra khỏi hệ thống. Tờ The Local thường là tiếng nói đơn độc trong vấn đề này, bên cạnh một vài tờ báo địa phương đưa tin về các trường hợp cụ thể tại khu vực của họ.

Tại sao lại có sự im lặng này? Phải chăng không ai nhận ra? Trong bối cảnh Thụy Điển đang thắt chặt nhập cư lịch sử, có lẽ các biên tập viên và chính trị gia cho rằng những câu chuyện này không phù hợp với xu thế thời đại (zeitgeist). Họ dường như không thấy rằng điều này đang đe dọa hủy hoại danh tiếng của Thụy Điển đối với lực lượng lao động trình độ cao – những người vốn rất quan trọng đối với các doanh nghiệp trong nước.

Hệ lụy đối với nhân tài và gia đình

Giờ đây, chủ đề này cuối cùng đã được đưa vào chương trình nghị sự quốc gia và hy vọng sẽ có giải pháp khắc phục. Tuy nhiên, trong thời gian chờ đợi, nhiều gia đình đã bị xáo trộn và các công ty Thụy Điển đã mất đi những nhân viên giá trị vào tay các quốc gia khác.

Về phần Mehdi và Ali, họ đã không bỏ cuộc. Ali đã phải chấp nhận làm việc tại một kho hàng để có thể ở lại. Thế nhưng, kế hoạch học tập của anh đã phải tạm dừng trong nhiều năm: thị thực hiện tại không cho phép anh theo học tại Thụy Điển, dù anh đã tốt nghiệp trung học tại đây.

Những vấn đề cần quan tâm khác

Vẫn còn nhiều câu chuyện khác về tác động từ chính sách thắt chặt nhập cư của Thụy Điển cần được chú ý nhiều hơn:

• Thời gian chờ đợi nhập tịch kéo dài kết hợp với sự chậm trễ tại Cơ quan Di trú đang khiến những lao động lành nghề rơi vào tuyệt vọng.
• Các quy định mới về ngưỡng lương tối thiểu cho giấy phép lao động đang được áp dụng hồi tố.
• Tác động tiêu cực đến những người đã ổn định cuộc sống và đang đóng góp tích cực cho nền kinh tế.

Đã đến lúc Thụy Điển cần bắt đầu thực sự chú trọng đến những vấn đề này.