Thụy Điển siết chặt quy định nhập tịch đối với trẻ em

Dự thảo luật mới vừa được trình Hội đồng Lập pháp Thụy Điển vào ngày 10/2 đề xuất bãi bỏ hình thức nhập quốc tịch thông qua thông báo (notification) đối với hầu hết trẻ em. Thay vào đó, chính phủ sẽ áp dụng các yêu cầu về đạo đức đối với trẻ trên 15 tuổi, cùng các điều kiện về ngôn ngữ và kiến thức xã hội đối với người trên 18 tuổi.

Đáng chú ý, dự thảo này đã bác bỏ khuyến nghị từ cơ quan điều tra chính phủ về việc áp dụng quy định cũ cho những hồ sơ đã nộp. Điều này đồng nghĩa với việc nếu luật được thông qua, bất kỳ đơn đăng ký nào được quyết định sau ngày 6/6 sẽ bị xét duyệt theo các quy tắc nghiêm ngặt mới.

Thay đổi lớn trong quy trình nhập tịch

Thay đổi quan trọng nhất là việc chấm dứt quyền nhận quốc tịch thông qua thông báo cho trẻ em – một lộ trình đơn giản mà Cơ quan Di trú buộc phải cấp quốc tịch nếu ứng viên đáp ứng đủ tiêu chí. Thay vào đó, trẻ em sẽ phải nộp đơn xin nhập tịch tương tự như người lớn.

Trẻ em sẽ không còn được mặc nhiên trở thành công dân theo diện phụ thuộc khi cha mẹ là người nước ngoài nhận quốc tịch. Thay vào đó, cha mẹ phải nộp đơn riêng biệt để xin quốc tịch cho con mình.

Quy trình thông báo cũ sẽ chỉ còn áp dụng cho trẻ em và thanh niên từ 18–20 tuổi thuộc các trường hợp đặc biệt sau:

• Người không quốc tịch từ khi sinh ra và được sinh ra tại Thụy Điển.
• Công dân các nước Bắc Âu.
• Trẻ em sinh ra ngoài Thụy Điển trước ngày 1/4/2015 có cha là người Thụy Điển nhưng chưa kết hôn với mẹ tại thời điểm sinh.

Tất cả các trường hợp khác, nếu luật được thông qua, sẽ phải xin nhập tịch theo lộ trình như người lớn kể từ ngày 6/6/2026.

Các điều kiện mới đối với trẻ em

Hệ thống mới đề xuất các yêu cầu bổ sung tùy theo độ tuổi của trẻ tại thời điểm nộp đơn:

Điều kiện chung:

• Đã cư trú tại Thụy Điển ít nhất 3 năm (đối với công dân Bắc Âu và trẻ không quốc tịch là 2 năm; đối với hầu hết trẻ trên 15 tuổi là 5 năm).
• Có giấy phép cư trú vĩnh viễn.
• Chứng minh được danh tính (nếu không thể chứng minh, thời gian cư trú bắt buộc sẽ tăng lên ít nhất 7 năm).
• Trẻ từ 12 tuổi trở lên phải tự nguyện đồng ý trở thành công dân Thụy Điển.

Đối với trẻ từ 15 tuổi trở lên:

• Phải cư trú tại Thụy Điển đủ 5 năm (2 năm đối với công dân Bắc Âu).
• Yêu cầu về đạo đức: Phải chứng minh có lối sống chuẩn mực. Nếu phạm tội hoặc có hành vi không tốt, ứng viên sẽ phải chờ một khoảng thời gian nhất định trước khi đủ điều kiện nộp đơn.

Đối với trẻ từ 16 tuổi trở lên:

Ứng viên cần chứng minh kiến thức về ngôn ngữ và xã hội Thụy Điển. Tuy nhiên, do hầu hết thanh thiếu niên 16-17 tuổi vẫn đang đi học, các em có thể đáp ứng yêu cầu này thông qua điểm số tại trường mà không cần thực hiện bài kiểm tra nhập tịch riêng biệt, nếu đạt yêu cầu môn tiếng Thụy Điển (hoặc tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ thứ hai) và môn xã hội học (samhällskunskap) tại:

• Năm cuối trung học cơ sở (grundskolan).
• Trung học phổ thông (gymnasieskolan).
• Trường giáo dục đại học cho người lớn (komvux).

Nếu không đáp ứng điều kiện trên, các em sẽ phải tham gia các kỳ thi năng lực ngôn ngữ và kiến thức xã hội dự kiến sẽ ra mắt lần lượt vào tháng 10/2027 và tháng 8/2026.

Lệ phí và lý do không có giai đoạn chuyển tiếp

Kể từ ngày 6/6, mỗi đơn xin nhập tịch cho trẻ em sẽ phải nộp mức lệ phí là 475 kronor.

Giải thích về việc không áp dụng giai đoạn chuyển tiếp, chính phủ Thụy Điển cho rằng tính cấp thiết của việc triển khai các quy định nghiêm ngặt quan trọng hơn quyền lợi của những người đang chờ đợi. Mục tiêu của động thái này là nhằm “nâng cao giá trị” của quốc tịch Thụy Điển.

“Việc kéo dài thời gian cư trú và kiểm tra đạo đức khắt khe hơn cần được áp dụng ngay lập tức cho tất cả những người đang trong danh sách chờ để xác định tốt hơn các mối đe dọa an ninh tiềm tàng.”

Ngoài ra, chính phủ lập luận rằng việc vận hành song song cả quy tắc cũ và mới sẽ khiến Cơ quan Di trú phải áp dụng hai khung pháp lý khác nhau cùng lúc, gây ra sự kém hiệu quả trong quản lý.