Thụy Điển thắt chặt điều kiện nhận trợ cấp xã hội với người nước ngoài: Những thay đổi quan trọng từ năm 2027

Chính phủ Thụy Điển vừa công bố kế hoạch mới nhằm thắt chặt các quy định về phúc lợi xã hội đối với người nước ngoài. Theo Bộ trưởng Tài chính Elisabeth Svantesson, quy tắc chung là người nước ngoài phải cư trú tại Thụy Điển ít nhất 5 năm mới đủ điều kiện hưởng một loạt các lợi ích bảo hiểm xã hội.

Quy định mới dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2027, nhằm mục tiêu thúc đẩy cư dân nước ngoài tham gia thị trường lao động thay vì phụ thuộc vào trợ cấp xã hội.

Các loại trợ cấp bị hạn chế

Danh sách các khoản phúc lợi yêu cầu điều kiện cư trú 5 năm bao gồm:

• Một số loại trợ cấp cha mẹ (không bao gồm tất cả).
• Trợ cấp trẻ em (barnbidrag).
• Hỗ trợ nhà ở.
• Trợ cấp ốm đau dưới dạng bảo lãnh (dành cho người có thu nhập thấp hoặc không có thu nhập).
• Trợ cấp chăm sóc trẻ em có nhu cầu đặc biệt.
• Phụ phí cho người khuyết tật trưởng thành.

Đáng chú ý, đề xuất yêu cầu người khuyết tật mới đến phải sống 5 năm mới được hưởng dịch vụ trợ lý cá nhân hiện đang tạm hoãn để phân tích thêm.

Ai sẽ chịu tác động lớn nhất?

Trên thực tế, nhóm đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất là công dân ngoài EU đang ở Thụy Điển theo diện giấy phép lao động hoặc giấy phép du học và người thân của họ. Ngoài ra, những người có giấy phép cư trú do hoàn cảnh đặc biệt khó khăn cũng nằm trong diện điều chỉnh.

Hầu hết công dân EU và người tị nạn sẽ không bị ảnh hưởng bởi các quy định này, do luật pháp Thụy Điển phải tuân thủ các quy định của EU và các công ước quốc tế về tị nạn.

Các trường hợp ngoại lệ dựa trên thu nhập

Chính phủ Thụy Điển đã thiết lập các ngưỡng thu nhập để đảm bảo lao động trình độ cao không phải chờ đợi 5 năm để nhận phúc lợi. Cụ thể:

• Nếu bạn có thu nhập hàng tháng ít nhất bằng 0,48 lần mức thu nhập cơ sở (inkomstbasbelopp) trong ít nhất 6 tháng liên tục.
• Hoặc đạt 0,25 lần mức thu nhập cơ sở trong ít nhất 12 tháng trong vòng 24 tháng gần nhất.

Vào năm 2026, mức thu nhập cơ sở dự kiến là 83.400 kronor. Như vậy, ngưỡng 0,48 tương đương với thu nhập hàng tháng là 40.032 kronor, và ngưỡng 0,25 tương đương 20.850 kronor.

Quy định 5 năm cư trú không nhất thiết phải liên tục, nhưng phải nằm trong vòng 15 năm qua. Các trường hợp ngoại lệ có thể được xem xét nếu có “lý do đặc biệt”, chẳng hạn như người gốc Thụy Điển hồi hương sau hơn 15 năm sống ở nước ngoài.

Tác động đối với các gia đình có trẻ em

Nhiều lo ngại cho rằng quy định mới sẽ tước bỏ quyền hưởng trợ cấp cha mẹ của người nhập cư. Tuy nhiên, thực tế có sự phân biệt rõ rệt giữa trợ cấp dựa trên việc làm và trợ cấp dựa trên cư trú:

• Trợ cấp dựa trên SGI (Thu nhập đủ điều kiện hưởng trợ cấp ốm đau): 390 ngày trợ cấp đầu tiên dựa trên thu nhập từ việc làm sẽ KHÔNG bị ảnh hưởng. Nếu bạn đi làm và đóng thuế, bạn vẫn giữ được quyền lợi này.
• Trợ cấp mức cơ bản: 90 ngày trợ cấp ở mức thấp nhất (180 kronor/ngày) và mức cơ bản (grundbidrag – 250 kronor/ngày) dành cho người không có thu nhập sẽ bị hạn chế theo quy định 5 năm.

Một thay đổi lớn khác là việc bãi bỏ trợ cấp trẻ em (barnbidrag) đối với những người chưa đủ thời gian cư trú. Hiện tại, khoản này là 1.250 kronor/tháng cho mỗi trẻ. Ước tính có khoảng 50.000 trẻ em sống trong các hộ gia đình có thể bị mất khoản trợ cấp này trong giai đoạn chờ đợi đủ điều kiện.

Những điều chỉnh quan trọng từ Chính phủ

So với đề xuất ban đầu của ủy ban điều tra, Chính phủ Thụy Điển đã thực hiện 4 thay đổi lớn nhằm giảm bớt tác động tiêu cực:

• Miễn trừ cho người đang cư trú: Tất cả những người đã sống tại Thụy Điển trước khi luật có hiệu lực (01/01/2027) sẽ được miễn trừ quy định mới.
• Hạ ngưỡng thu nhập: Mức thu nhập yêu cầu để được hưởng phúc lợi sớm giảm từ 0,35 xuống còn 0,25 lần thu nhập cơ sở.
• Giữ nguyên hỗ trợ xã hội khẩn cấp: Các khoản trợ cấp cứu trợ cuối cùng dành cho những người trong tình trạng cấp thiết sẽ không bị thắt chặt.
• Chủ động xem xét các trường hợp đặc biệt: Các cơ quan chính phủ sẽ tự chủ động rà soát các trường hợp có “lý do đặc biệt” thay vì bắt người dân phải tự nộp đơn yêu cầu xét ngoại lệ.