Góc nhìn: Người dân Thụy Điển ủng hộ nhập cư nhiều hơn những gì giới chính trị lầm tưởng

Hầu hết các đảng phái chính trị tại Thụy Điển hiện nay đều thống nhất một quan điểm: nhập cư là vấn đề không được lòng dân, và cách duy nhất để giành phiếu bầu là thắt chặt các chính sách này dưới mọi hình thức.

Bằng chứng cho xu hướng này xuất hiện dồn dập trong tuần qua. Chính phủ Thụy Điển đã lên tiếng bảo vệ việc trục xuất có hệ thống đối với con cái của những cư dân thường trú khi các em tròn 18 tuổi, ngay cả khi họ đang trong quá trình học tập.

Kịch bản tương tự cũng xảy ra với nhiều trường hợp khác: những người từng đến Thụy Điển xin tị nạn nhưng hiện đã có việc làm ổn định vẫn bị buộc rời đi. Thậm chí, nhiều lao động nhập cư có mức thu nhập dưới 37.000 kronor cũng đối mặt với nguy cơ bị trục xuất sau khi chính phủ nâng ngưỡng thu nhập tối thiểu.

Siết chặt quy định nhập tịch

Chưa dừng lại ở đó, các quy định về quyền công dân cũng đang bị siết chặt. Những người muốn nhập tịch sẽ phải trải qua các kỳ thi ngôn ngữ và kiến thức công dân, đồng thời thời gian chờ đợi để nộp đơn bị kéo dài từ 5 năm lên 8 năm. Quy định này áp dụng cho tất cả mọi người, bất kể họ hòa nhập tốt đến đâu hay đóng góp bao nhiêu thuế cho xã hội.

Tuy nhiên, lần đầu tiên chúng ta thấy sự dao động từ cả các bộ trưởng thuộc đảng Ôn hòa (Moderate) và đảng Dân chủ Xã hội (Social Democrat). Bộ trưởng Di trú Johan Forssell đang rơi vào thế phòng thủ, trong khi đảng Dân chủ Xã hội cũng đang miễn cưỡng thay đổi thái độ để phản đối các lệnh trục xuất.

Sự lúng túng này có lý do của nó. Một mặt, cuộc khủng hoảng tị nạn năm 2015 vẫn để lại bóng đen tâm lý khiến các đảng lớn lo sợ và không muốn quay lại chính sách nhập cư tự do. Mặt khác, có những lý do thực tế để họ phải suy nghĩ lại: đa số người Thụy Điển thực tế khá ủng hộ những người nhập cư làm việc, đóng thuế và tuân thủ pháp luật.

Con số thực tế từ các khảo sát

Theo nghiên cứu của Đại học Gävle thực hiện năm 2024, thái độ của công chúng đối với lao động nhập cư vẫn rất cởi mở:

• 76% người Thụy Điển đồng ý rằng “lao động nước ngoài là cần thiết để đảm bảo các dịch vụ công”.
• 72% đồng ý rằng “lao động nước ngoài giúp nâng cao trình độ chuyên môn của quốc gia”.
• 86% có trải nghiệm tích cực khi làm việc hoặc học tập cùng người có nguồn gốc nước ngoài.
• Ngay cả trong nhóm cử tri của đảng Dân chủ Thụy Điển (Sweden Democrats), 52% cũng thừa nhận có trải nghiệm tích cực.

Những số liệu này khiến Bộ trưởng Forssell phải cân nhắc, nhất là khi truyền thông liên tục đưa tin về việc các y tá hay lập trình viên bị buộc phải rời khỏi Thụy Điển. Quan điểm hiện tại của chính phủ – yêu cầu họ rời đi rồi nộp đơn lại từ nước ngoài – đang đi ngược lại quan niệm của cử tri về sự công bằng đối với những người họ tiếp xúc hàng ngày tại nơi làm việc và cộng đồng.

Sự ủng hộ có chọn lọc

Tất nhiên, người dân vẫn có sự hoài nghi nhất định. Khoảng 47% người được hỏi lo ngại về việc người nước ngoài tận dụng phúc lợi xã hội, và 61% đồng ý rằng bất kỳ ai phạm tội đều phải bị trục xuất. Người dân cũng ủng hộ các quy tắc nhập tịch nghiêm ngặt hơn khi có tới 39% cho rằng việc lấy quốc tịch Thụy Điển hiện nay là quá dễ dàng.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ quyền công dân là yếu tố then chốt để thu hút lao động trình độ cao. Rahul, một chuyên gia công nghệ đang làm việc tại Gothenburg, chia sẻ:

“Quyền công dân đại diện cho sự an toàn lâu dài, tính dự báo và sự tin tưởng.”

Liệu người Thụy Điển có thực sự phản đối những người như Rahul có quốc tịch sớm hơn? Thực tế, 66% người dân đồng ý rằng:

“Chỉ những người biết cư xử (‘sköter sig’), có việc làm và không lạm dụng hệ thống an sinh xã hội” mới nên được trở thành công dân Thụy Điển.

Điều này cho thấy người dân Thụy Điển không phản đối nhập cư nói chung; họ chỉ phản đối những hình thức nhập cư không mang lại lợi ích cho quốc gia. Những người đang làm việc và đóng góp cho hệ thống phúc lợi xứng đáng được đối xử với sự tôn trọng hơn là bị đẩy vào tình trạng bất định kéo dài. Các chính trị gia Thụy Điển cần phải lắng nghe tiếng nói này.