Thụy Điển siết chặt quy định nhập tịch: Giải đáp những thắc mắc về tính pháp lý và lộ trình áp dụng

Trước những thay đổi mang tính bước ngoặt trong quy định về quốc tịch của Thụy Điển, ban biên tập đã nhận được rất nhiều câu hỏi từ độc giả. Dưới đây là tổng hợp các vấn đề quan trọng nhất liên quan đến lộ trình lập pháp, tính hồi tố và các điều kiện mới về thu nhập, ngôn ngữ.

Vấn đề hoàn phí đối với các đơn đăng ký bị từ chối

Nhiều độc giả thắc mắc liệu Chính phủ có hoàn trả lệ phí cho những hồ sơ không còn đáp ứng đủ tiêu chuẩn mới khi luật có hiệu lực vào ngày 6/6 hay không.

Becky Waterton (Phó Tổng biên tập, The Local Sweden): Hiện tại không có dấu hiệu nào cho thấy lệ phí sẽ được hoàn trả. Theo quy tắc chung, các đơn đăng ký quốc tịch bị từ chối sẽ không được hoàn tiền. Bạn có thể thử khiếu nại với đơn vị cung cấp thẻ thanh toán, nhưng khả năng thành công là không cao.

Lộ trình phê duyệt và khả năng sửa đổi luật

Hiện tại, dự luật đã rời khỏi tay Chính phủ và được trình lên Quốc hội. Đây là giai đoạn cuối cùng của quá trình lập pháp.

Richard Orange (Biên tập viên khu vực Bắc Âu): Quốc hội dự kiến biểu quyết vào ngày 29/4. Mặc dù Ủy ban Bảo hiểm Xã hội có thể đưa ra thay đổi vào phiên họp ngày 14/4, nhưng khả năng bổ sung các quy định chuyển tiếp là rất thấp. Đa số thành viên trong ủy ban thuộc các đảng ủng hộ chính phủ hoặc Đảng Xã hội Dân chủ (Social Democrats) – những bên đều có xu hướng siết chặt quy định.

Tính hồi tố và phản ứng của dư luận Thụy Điển

Nhiều người lo ngại về việc Chính phủ áp dụng luật mới cho cả những hồ sơ đã nộp từ trước (tính hồi tố), tạo ra tiền lệ xấu về việc “thay đổi luật chơi” khi trận đấu đang diễn ra.

Mandy Pipher (Phóng viên): Chúng tôi đã gửi câu hỏi này đến văn phòng của Bộ trưởng Di trú Johan Forssell. Đáng tiếc là truyền thông Thụy Điển hiện chưa chú trọng vào vấn đề hồi tố hay tình trạng tồn đọng hồ sơ kéo dài. Nhiều người dân Thụy Điển có thể không biết rằng các cơ quan công quyền đang hoạt động kém hiệu quả khiến người nhập cư phải chờ đợi nhiều năm để rồi bị từ chối bởi một bộ luật mới.

Khả năng thách thức pháp lý đối với luật mới

Liệu các thay đổi có tính hồi tố này có thể bị kiện ra tòa hay không?

Becky Waterton: Cơ hội tốt nhất là thông qua các thách thức pháp lý cá nhân sau khi đơn đăng ký bị từ chối. Một lựa chọn khác là đưa vụ việc ra các tòa án quốc tế, ví dụ như Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECHR). Đây là một hướng đi đáng để xem xét.

Quy định về tự chủ tài chính: Rào cản cho người nội trợ

Quy định mới yêu cầu cá nhân phải tự chủ tài chính với mức thu nhập khoảng 20.000 kronor mỗi tháng (trước thuế).

Mandy Pipher: Thu nhập của các thành viên khác trong gia đình hoặc tiền tiết kiệm cá nhân sẽ không được tính vào mức này. Điều này đồng nghĩa với việc những người ở nhà chăm sóc con cái hoặc làm nội trợ gần như không thể nhập tịch. Ngoại lệ duy nhất hiện nay chỉ dành cho học sinh, sinh viên chính quy hoặc người trong độ tuổi nghỉ hưu.

Yêu cầu ngôn ngữ đối với thường trú nhân (PR)

Ngoài quốc tịch, các quy định về thường trú nhân cũng đang được xem xét thay đổi.

Richard Orange: Một cuộc điều tra của Chính phủ vào năm 2023 đã đề xuất yêu cầu trình độ tiếng Thụy Điển ở mức A2 (tương đương cấp độ C của chương trình SFI – Swedish for Immigrants) để lấy thường trú. Dự kiến áp dụng vào năm 2027, nhưng hiện tại Chính phủ vẫn chưa có động thái cụ thể để biến đề xuất này thành luật.

Thời gian chờ đợi đối với du học sinh

Đối với những người đến Thụy Điển theo diện du học thạc sĩ và sau đó đi làm, thời gian chờ đợi có thể kéo dài đáng kể.

Richard Orange: Thời gian cư trú theo giấy phép du học không được tính vào hemvisttid (thời gian cư trú thực tế để xét quốc tịch). Nếu bạn học thạc sĩ 2 năm, bạn sẽ phải làm việc thêm ít nhất 8 năm nữa mới đủ điều kiện 10 năm cư trú theo quy định mới (hoặc 7 năm nếu có bạn đời là người Thụy Điển).

Tóm lược tình trạng hồ sơ đang chờ xử lý

Theo thông tin mới nhất, các đơn đăng ký sẽ được đánh giá dựa trên các quy định có hiệu lực tại thời điểm cơ quan di trú (Migrationsverket) xem xét hồ sơ, thay vì thời điểm nộp đơn. Điều này có nghĩa là hàng ngàn hồ sơ đang tồn đọng có nguy cơ bị từ chối ngay lập tức nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn mới về cư trú và thu nhập khi luật có hiệu lực.