Thụy Điển nới lỏng quy định cư trú cho nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh quốc tế

Quốc hội Thụy Điển dự kiến sẽ thông qua một dự luật quan trọng trong tuần này nhằm đơn giản hóa các quy định cư trú đối với các nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh (NCS) quốc tế. Tuy nhiên, đạo luật mới cũng đi kèm với các biện pháp siết chặt thời gian làm thêm của đối tượng này.

Bối cảnh và thời gian áp dụng

Dù bị lu mờ bởi các cuộc tranh luận về siết chặt quy định nhập tịch, dự luật mới về cư trú cho giới học thuật đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ hầu hết các đảng phái trong Quốc hội. Đảng Xanh là bên duy nhất đưa ra kiến nghị phản đối, với mong muốn nâng giới hạn làm thêm của sinh viên lên 20 giờ thay vì 15 giờ mỗi tuần, nhưng kiến nghị này khó có khả năng được thông qua.

Dự luật có tên đầy đủ là “Cải thiện quy định luật di trú cho các nhà nghiên cứu và sinh viên tiến sĩ, cùng các biện pháp chống lạm dụng giấy phép cư trú cho mục đích học tập”. Sau khi được thông qua vào thứ Tư tuần này, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 11/6.

Những thay đổi quan trọng hỗ trợ các nhà nghiên cứu

Mục tiêu chính của dự luật là giải quyết tình trạng các nhà nghiên cứu bị “kẹt” tại Thụy Điển trong thời gian chờ gia hạn giấy phép, khiến họ không thể đi công tác, tham gia hội thảo quốc tế hoặc thăm gia đình.

Các thay đổi tích cực bao gồm:

Chuyển đổi loại hình giấy phép: NCS có thể nhận giấy phép nghiên cứu thay vì chỉ là giấy phép du học. Điều này giúp họ tự do đi lại và làm việc trong khối EU, đồng thời đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Rút ngắn thời gian xin thường trú (PR): Các nhà nghiên cứu, NCS và người giữ Thẻ Xanh EU (EU Blue Card) có thể nộp đơn xin thường trú sau 3 năm (thay vì 4 năm như trước).
Nộp đơn tại chỗ: Mở rộng cơ hội cho nhà nghiên cứu và gia đình nộp đơn xin giấy phép mới hoặc thường trú mà không cần phải rời khỏi Thụy Điển.
Cấp visa D: NCS có thể xin visa D ngay tại Thụy Điển để tham gia các sự kiện khoa học ở nước ngoài trong khi chờ gia hạn giấy phép.
Gia hạn thời gian tìm việc: Sau khi hoàn thành chương trình nghiên cứu hoặc tiến sĩ, cá nhân có thể được cấp giấy phép cư trú lên đến 18 tháng để tìm việc làm hoặc khởi nghiệp.

Các biện pháp siết chặt quản lý

Song song với các ưu đãi, luật mới cũng đưa ra các quy định nhằm ngăn chặn việc lạm dụng giấy phép du học để làm việc bất hợp pháp:

Giới hạn giờ làm thêm: Sinh viên chỉ được phép làm việc tối đa 15 giờ mỗi tuần ngoài giờ học, ngoại trừ các tháng hè.
Yêu cầu về tiến độ học tập: Chính phủ sẽ có quyền xác định thế nào là “tiến độ học tập chấp nhận được” để duy trì thị thực.
Thu hồi cư trú người thân: Nếu sinh viên bỏ học hoặc bị thu hồi giấy phép du học, giấy phép cư trú của các thành viên gia đình đi kèm cũng sẽ bị hủy bỏ.

Những ý kiến trái chiều

Mặc dù có nhiều cải cách, một số chuyên gia và tổ chức vẫn bày tỏ sự lo ngại. Trong một bài bình luận trên tờ The Local, các thành viên thuộc hiệp hội SULF (Hiệp hội Giảng viên Đại học Thụy Điển) cho rằng một số thay đổi có thể không mang lại hiệu quả như mong đợi.

Việc cho phép NCS xin thường trú sau 3 năm thay vì 4 năm khó có tác động lớn, vì thời gian đào tạo tiến sĩ trung bình tại Thụy Điển là 4 năm. Hơn nữa, để được cấp PR, ứng viên phải chứng minh có hợp đồng lao động kéo dài ít nhất một năm kể từ thời điểm Cơ quan Di trú ra quyết định. Rất ít NCS có thể đáp ứng điều kiện này khi mới ở năm thứ 3.

Ngoài ra, giới hạn 15 giờ làm việc mỗi tuần bị chỉ trích là sẽ chặn đứng cơ hội để các tân tiến sĩ bắt đầu công việc mới và đủ điều kiện định cư ngay sau khi tốt nghiệp.