Hơn 1.800 luật sư cảnh báo về sự xói mòn nhà nước pháp quyền tại Thụy Điển

Bản kiến nghị mang tên #JuToo, được khởi xướng bởi 33 luật sư thông qua một bài báo trên tờ Dagens Nyheter vào ngày 29/4, hiện đã nhận được sự ủng hộ của hơn 1.800 chuyên gia pháp lý. Danh sách ký tên bao gồm các giáo sư luật hàng đầu từ tất cả các trường đại học tại Thụy Điển, cựu Tổng Giám đốc Cơ quan Di trú, cùng nhiều chuyên gia pháp lý và luật sư bào chữa hình sự danh tiếng nhất quốc gia này.

Cảnh báo về sự thay đổi mang tính “cách mạng”

Trong bài viết, các luật sư lập luận rằng những tuyên bố về một “sự thay đổi mô hình” trong chính sách phòng chống tội phạm và di trú đang che giấu một điều gì đó “mang tính cách mạng hơn nhiều”.

“Các nguyên tắc cốt lõi của nhà nước pháp quyền đang bị làm yếu đi với tốc độ chóng mặt, dẫn đến những hệ quả có nguy cơ phá vỡ nền tảng của nhà nước pháp quyền dân chủ. Điều này xảy ra cùng lúc với việc các cơ chế và cơ quan đóng vai trò là mạng lưới an toàn đang bị nghi ngờ hoặc bị suy yếu.”

Các luật sư đặc biệt lưu ý đến các đề xuất gây tranh cãi như:

Tước bỏ tư cách thường trú nhân đã cấp cho những người từng là người tị nạn.
Trục xuất những người có “hành vi kém” (poor conduct) dù họ chưa hề phạm tội.

Chỉ trích quy trình lập pháp và thái độ của chính trị gia

Nhóm chuyên gia cũng chỉ trích cách thức xây dựng luật hiện nay, khi các cuộc điều tra thường được ấn định sẵn kết luận, thời gian tham vấn bị rút ngắn và những ý kiến phản biện từ Hội đồng Lập pháp bị phớt lờ. Ngoài ra, họ bày tỏ sự bất bình khi các phản đối pháp lý có căn cứ bị các chính trị gia gắn mác là “chủ nghĩa hoạt động” hoặc “quan điểm cá nhân”, bất chấp việc chúng dựa trên các nguyên tắc pháp lý đã được thiết lập.

“Cách tiếp cận như vậy có nguy cơ làm xói mòn sự tôn trọng đối với năng lực và trách nhiệm giải trình của các chủ thể pháp lý trong hệ thống tư pháp như tòa án, cơ quan quản lý, trường đại học và luật sư. Nó cũng dẫn đến các quy định pháp luật thiếu sót và góp phần làm suy yếu cấu trúc thể chế của nhà nước pháp quyền dân chủ.”

Phản hồi từ phía Chính phủ

Bộ trưởng Tư pháp Thụy Điển đã phản bác các chỉ trích này trong một bài trả lời trên tờ Dagens Nyheter. Ông mô tả những nhận định của nhóm luật sư là “phiến diện và sai lệch về mặt thực tế”, đồng thời khẳng định Thụy Điển vẫn là một quốc gia dân chủ với bầu cử tự do, tòa án và cơ quan chính phủ độc lập, quyền lợi được bảo vệ, báo chí tự do và mức độ tham nhũng thấp.

Bộ trưởng Strömmer thừa nhận chính phủ đã đẩy nhanh một số cuộc điều tra để giải quyết các vấn đề cấp bách như bạo lực băng đảng chết người. Ví dụ điển hình là dự luật cho phép cảnh sát yêu cầu các công ty công nghệ gỡ bỏ quảng cáo tuyển dụng của băng đảng trên mạng trong vòng một giờ.

Dù dự luật này được xây dựng nội bộ tại Bộ Tư pháp với thời gian tham vấn rút ngắn xuống còn hai tháng và miễn trừ các thời hạn thông thường của EU, ông lập luận: