Thụy Điển chính thức áp dụng quy định về ‘phẩm hạnh tốt’ đối với người nước ngoài

Thụy Điển vừa chính thức khôi phục quy định về yêu cầu hành vi đạo đức tốt trong luật di trú, một tiêu chuẩn từng tồn tại trước năm 2005, được gọi trong tiếng Thụy Điển là vandelskrav.

Quy định mới này trao cho Cơ quan Di trú Thụy Điển quyền hạn lớn hơn trong việc từ chối hoặc thu hồi giấy phép cư trú dựa trên căn cứ bristande vandel – khái niệm được hiểu là có khiếm khuyết về nhân cách, hành vi kém hoặc lối sống thiếu trung thực. Điều này đồng nghĩa với việc những hành vi tuy không cấu thành tội phạm hình sự nhưng vi phạm các quy tắc xã hội hiện sẽ được đưa vào diện xem xét cư trú.

Các hành vi có thể dẫn đến việc bị từ chối cư trú

Mặc dù văn bản luật không liệt kê chi tiết các hành vi cụ thể dẫn đến việc bị tước giấy phép cư trú – một điểm yếu mà Hội đồng Lập pháp đã chỉ ra – nhưng Chính phủ Thụy Điển đã đưa ra một số ví dụ điển hình bao gồm:

• Hoạt động tội phạm hoặc gây đe dọa đến trật tự và an ninh công cộng.
• Không tuân thủ các quyết định và quy định của cơ quan chức năng.
• Cố tình lờ đi các khoản nợ hoặc tiền phạt một cách hệ thống.
• Làm việc nhưng không nộp thuế.
• Trục lợi từ hệ thống phúc lợi, chẳng hạn như cung cấp thông tin sai lệch.

Theo Cơ quan Di trú, một khoản nợ đơn lẻ lớn bất thường hoặc việc bị phạt quá tốc độ nhiều lần cũng có thể bị coi là khiếm khuyết về nhân cách. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh mọi trường hợp đều sẽ được đánh giá tổng thể.

“Chúng tôi không thể khẳng định trước liệu một người có thiếu hụt phẩm hạnh hay tính trung thực hay không. Đây luôn là vấn đề đánh giá cá nhân, trong đó các hành vi sai trái được cân nhắc giữa quyền cư trú của cá nhân và lợi ích của xã hội đối với những cư dân tuân thủ pháp luật,” Alexander Szögi, phát ngôn viên của Cơ quan Di trú, trả lời hãng tin TT.

Phạm vi xem xét và các trường hợp ngoại lệ

Việc kiếm sống bất chính có thể bị coi là hành vi kém, nhưng các hoạt động như xin ăn hoặc mại dâm không nằm trong phạm vi điều chỉnh của luật này. Ngoài ra, các phát ngôn cá nhân không mặc nhiên cấu thành hành vi kém, nhưng chúng có thể được sử dụng để xác nhận mối liên hệ của một người với các tổ chức bạo lực hoặc cực đoan. Mối quan hệ với các mạng lưới tội phạm cũng là một yếu tố quan trọng khác trong quá trình đánh giá.

Về vấn đề lạm dụng rượu và ma túy, bản thân các hành vi này không bị coi là phẩm hạnh kém, trừ khi chúng dẫn đến việc người đó liên tục gây nguy hiểm cho người khác.

Những ý kiến trái chiều

Các cơ quan tư vấn uy tín như Thanh tra Quốc hội (JO), Đại học Uppsala và Hiệp hội Luật sư Thụy Điển đã bày tỏ lo ngại rằng các yêu cầu này còn mơ hồ, chưa được định nghĩa rõ ràng và có thể dẫn đến những đánh giá chủ quan. Tuy nhiên, Chính phủ Thụy Điển khẳng định các quy tắc mới hoàn toàn phù hợp với khung pháp lý và các công ước quốc tế.

Đáng chú ý, luật mới không áp dụng cho trẻ em dưới 15 tuổi. Trong trường hợp người nước ngoài có con cái, lợi ích tốt nhất của trẻ em phải được đặt lên hàng đầu khi cơ quan chức năng đưa ra quyết định.