Thụy Điển: Cơ quan giám sát pháp lý chỉ trích gay gắt dự luật bãi bỏ quyền thường trú của người tị nạn

Hội đồng Pháp quy (Lagrådet), cơ quan độc lập chuyên thẩm định tính hợp pháp của các dự luật tại Thụy Điển, vừa đưa ra những lời chỉ trích nặng nề đối với quy trình xây dựng và nội dung của dự luật mới nhằm bãi bỏ quyền thường trú (PR) dành cho người tị nạn.

Trong báo cáo thẩm định, Hội đồng này đã chỉ trích cách thức xử lý cuộc điều tra luật pháp, thời gian tham vấn ngắn đến mức không thể chấp nhận được, đồng thời chỉ ra những thiếu sót nghiêm trọng về cả mặt đạo đức lẫn pháp lý trong đề xuất này.

“Nhập cư là câu chuyện về con người, bao gồm cả người lớn và trẻ em. Một nhà nước pháp quyền đòi hỏi luật pháp phải thể hiện sự tôn trọng đối với mọi cá nhân trong biên giới quốc gia, bao gồm cả những người không phải là công dân,” Hội đồng nhấn mạnh trong văn bản đánh giá.

Quy trình lập pháp bị nghi ngờ về tính dân chủ

Hội đồng Pháp quy cũng chỉ trích các chỉ thị đưa ra cho chủ tịch cuộc điều tra là quá áp đặt, đến mức bị coi là “chủ nghĩa nghị viện theo hợp đồng” (contract parliamentarianism). Điều này dẫn đến việc thiếu đi sự khắt khe cần thiết theo quy định của Instrument of Government (Regeringsformen) – một trong những đạo luật hiến pháp của Thụy Điển.

Báo cáo nêu rõ: “Với việc quản lý chặt chẽ nhiệm vụ điều tra, cơ sở cho kiểu tham vấn mang tính xây dựng mà Hiến pháp giả định đã không còn tồn tại.” Ngoài ra, thời gian tham vấn quá ngắn đã khiến các đề xuất thiếu đi sự phân tích kỹ lưỡng cần có trong quy trình lập pháp.

“Cái nhìn đơn giản hóa về nhập cư tị nạn đã dẫn đến các đề xuất thiếu minh bạch và thiếu nền tảng dân chủ mà quy trình tham vấn đáng lẽ phải đảm bảo. Do đó, công tác chuẩn bị đang gặp phải những thiếu sót nghiêm trọng.”

Chính phủ kiên quyết giữ nguyên quan điểm

Bất chấp những cảnh báo từ cơ quan giám sát, Bộ trưởng Di trú Thụy Điển Johan Forssell đã bác bỏ các khuyến nghị và ngay lập tức trình dự luật lên Quốc hội mà không thay đổi bất kỳ nội dung nào. Trong một tuyên bố gửi tới thông tấn xã TT, ông cho biết cáo buộc dự luật thiếu nền tảng dân chủ là điều “khó hiểu”.

“Trong cuộc bầu cử năm 2022, chúng tôi đã nhận được sự ủy thác của nhân dân để giảm nhập cư tị nạn nhằm tạo điều kiện tốt hơn cho việc hội nhập thành công của những người đã ở Thụy Điển. Đây chính là những gì chúng tôi đang thực hiện,” ông Forssell khẳng định.

Cách tiếp cận bị chỉ trích là “máy móc”

Mặc dù Hội đồng Pháp quy thừa nhận dự luật mới đáp ứng các yêu cầu tối thiểu của luật pháp EU, nhưng cơ quan này cho rằng luật đã không có cái nhìn bao quát hơn. Hội đồng nhận định dự luật mang tính chất “tiếp cận máy móc” đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn của EU, dường như Chính phủ không hề xem xét dưới góc độ của người tị nạn hay cá nhân tại bất kỳ thời điểm nào.

Thay vì yêu cầu hủy bỏ hoàn toàn dự luật, Hội đồng đề nghị thay đổi một số điểm mấu chốt, bao gồm việc đảm bảo người nhập cư giữ được quyền hỗ trợ pháp lý và bổ sung các thỏa thuận chuyển tiếp cho những người thay đổi diện cư trú (track changers).

Các thay đổi chính trong dự luật mới:

• Ngăn chặn người nhập cư diện tị nạn hoặc các hình thức bảo hộ khác có được quyền thường trú.
• Chấm dứt việc cấp quyền thường trú tự động cho những người có tư cách cư trú dài hạn theo luật EU.
• Hạn chế quyền được hỗ trợ pháp lý của người xin tị nạn.
• Trao quyền cho Cảnh sát, Cơ quan Di trú và chính quyền khu vực thực hiện quy trình “sàng lọc” mới.
• Hạ độ tuổi bắt buộc phải cung cấp dấu vân tay và ảnh chụp xuống còn 6 tuổi.

Dự kiến, luật mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm nay.