Lao động bị trục xuất liệu có thực sự được trở lại Thụy Điển chỉ sau 19 ngày?

Bộ trưởng Di cư Thụy Điển Johan Forssell đã nhiều lần khẳng định con số “19 ngày” là thời gian xử lý thông thường cho một giấy phép lao động. Tuyên bố này được ông đưa ra liên tục trong các cuộc phỏng vấn với tờ The Local, báo Aftonbladet và nhiều phương tiện truyền thông Thụy Điển khác.

“Tôi cũng muốn nhấn mạnh một điều đôi khi bị lãng quên, đó là thực tế tất cả những người này đều có thể nộp đơn xin giấy phép lao động, giống như bất kỳ ai khác. Trong một số trường hợp, họ phải rời khỏi đất nước, nhưng những số liệu mới nhất mà tôi thấy cho biết thông thường chỉ mất 19 ngày để có được giấy phép lao động. Tôi hiểu điều này có thể gây ra một số rắc rối, nhưng 19 ngày không phải là một khoảng thời gian quá dài,” ông Forssell chia sẻ với The Local.

Tranh cãi quanh việc bãi bỏ luật chuyển đổi lộ trình

Ông Forssell đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng sau quyết định của chính phủ về việc bãi bỏ luật spårbyte (hay còn gọi là luật ‘thay đổi lộ trình’) vào tháng 4 năm ngoái. Quy định này từng cho phép những người bị từ chối tị nạn được chuyển sang xin giấy phép lao động mà không cần phải rời khỏi Thụy Điển.

Việc bãi bỏ luật đồng nghĩa với việc nhiều người đang xin gia hạn giấy phép lao động – ngay cả khi đơn đã được nộp trước khi luật bị hủy bỏ – sẽ không còn đủ điều kiện nếu họ từng sử dụng quy tắc spårbyte tại một thời điểm nào đó. Hệ quả là nhiều người đã làm việc nhiều năm tại Thụy Điển, hòa nhập tốt và tuân thủ mọi quy định pháp luật, vẫn phải nhận lệnh trục xuất. Để bảo vệ quyết định của mình, ông Forssell cho rằng những người này sẽ chỉ phải chịu đựng vài tuần ở ngoài lãnh thổ Thụy Điển.

Thực tế khác xa con số 19 ngày

Trên lý thuyết, 19 ngày có vẻ ngắn ngủi, nhưng thực tế lại khác xa. Theo số liệu từ Cơ quan Di trú (Migration Agency), chỉ có 75% đơn đăng ký của nhóm “lao động trình độ cao” được giải quyết trong vòng một tháng. Tuy nhiên, phần lớn những người bị ảnh hưởng bởi việc bãi bỏ luật spårbyte lại thuộc nhóm lao động “khác”, bao gồm trợ lý điều dưỡng, người hỗ trợ cá nhân và nhân viên chăm sóc người cao tuổi.

Đối với nhóm này, Cơ quan Di trú cho biết 75% số đơn đăng ký gần đây mất tới 4 tháng (khoảng 120 ngày) để xử lý. Con số này cao hơn gấp nhiều lần so với mức 19 ngày mà Bộ trưởng Forssell đưa ra. Thậm chí, 25% lao động còn lại phải chờ đợi lâu hơn 4 tháng.

Fereshteh Javani, một người hỗ trợ cá nhân từng làm việc trong ngành công nghệ trước khi rời Iran đến Thụy Điển năm 2019, là một ví dụ điển hình. Trường hợp khác là cặp đôi người Iran Zahra Kazemipour và Afshad Joubeh, những người cũng vừa nhận lệnh rời khỏi đất nước do thay đổi luật pháp.

“Thụy Điển là đất nước của con cái tôi”: Những nhân viên y tế bị buộc phải rời đi sau nhiều năm làm việc.

Bất chấp những lời khen ngợi từ đồng nghiệp tại bệnh viện Södersjukhuset ở Stockholm dành cho Kazemipour, ông Forssell vẫn bác bỏ các phản đối. Thực tế cho thấy đơn xin giấy phép lao động gần nhất của cặp đôi này nộp vào tháng 12/2024 nhưng mãi đến tháng 3/2025 mới có kết quả.

Những hệ lụy không thể lường trước

Ngay cả khi may mắn chỉ phải chờ 19 ngày, tình hình cũng không hề đơn giản đối với người lao động:

• Khó khăn về nơi ở: Họ phải tìm một quốc gia để tạm trú trong thời gian ngắn, điều này đặc biệt khó khăn với những người không thể quay về quê hương vì lý do an toàn.
• Gánh nặng tài chính: Họ phải chi trả chi phí sinh hoạt ở nước ngoài và các hóa đơn tại Thụy Điển trong khi không có lương do không được phép làm việc khi giấy phép bị từ chối.
• Rủi ro về cư trú: Việc rời khỏi Thụy Điển có thể làm gián đoạn thời gian cư trú liên tục, ảnh hưởng đến quyền xin thường trú hoặc quốc tịch trong tương lai.
• Tác động đến gia đình: Trẻ em phải nghỉ học từ vài tuần đến vài tháng, đối mặt với nguy cơ mất quyền cư trú khi bước sang tuổi 18.
• Khó khăn cho người sử dụng lao động: Các đơn vị y tế và cá nhân cần người hỗ trợ sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân sự trầm trọng, khó lập kế hoạch vận hành.

Đối với những người chịu ảnh hưởng từ việc bãi bỏ spårbyte, dù là 19 ngày hay 4 tháng, việc bị buộc phải rời bỏ cuộc sống ổn định tại Thụy Điển để nộp đơn lại từ nước ngoài là một khoảng thời gian quá dài và đầy rủi ro.