Thụy Điển: Giới lãnh đạo công đoàn cảnh báo cải cách nhập tịch gây tổn hại uy tín quốc tế

Các nhà lãnh đạo công đoàn tại Thụy Điển đang lên tiếng cảnh báo về những thay đổi mang tính “tùy tiện” trong luật quốc tịch, cho rằng điều này có thể làm xói mòn lòng tin và khiến quốc gia Bắc Âu này trở nên kém hấp dẫn đối với nhân tài quốc tế.

Péter Tóth, Chủ tịch Spotify Workers Unionen (tổ chức công đoàn tại Spotify), cho biết đơn vị này ủng hộ chiến dịch phản đối của nhóm Fair Transition. Ông nhấn mạnh rằng quy trình nhập tịch hiện tại vốn đã gây căng thẳng và thiếu minh bạch.

“Công đoàn ủng hộ sáng kiến này. Chúng tôi tin rằng quá trình xin quốc tịch hiện đã rất áp lực và thiếu rõ ràng. Mọi người phải chờ đợi trong thời gian dài mà không biết khi nào quy trình mới kết thúc, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến gia đình và công việc của họ.”

Ông Tóth cảnh báo thêm:

“Nếu chúng ta thay đổi luật một cách tùy tiện mà không có các quy định chuyển tiếp phù hợp, Thụy Điển cuối cùng sẽ trở thành một nơi kém hấp dẫn để làm việc.”

Siết chặt quy định và áp dụng hồi tố

Các quy định mới về quốc tịch dự kiến có hiệu lực vào ngày Quốc khánh Thụy Điển (6/6), bao gồm các thay đổi chính như:

• Kéo dài thời gian cư trú bắt buộc từ 5 năm lên 8 năm.
• Yêu cầu chứng minh năng lực tiếng Thụy Điển và kiến thức về đời sống xã hội.

Đáng chú ý, đối với gần 100.000 người đang chờ xét duyệt hồ sơ, đề xuất hiện tại sẽ áp dụng luật mới cho tất cả các đơn đăng ký từ ngày 6/6, bất kể họ đã nộp đơn từ khi nào hay đã chờ đợi bao lâu.

Bà Therese Svanström, Chủ tịch Tổng liên đoàn nhân viên chuyên nghiệp Thụy Điển (TCO) – tổ chức đại diện cho hơn một triệu lao động – gọi việc thiếu lộ trình chuyển tiếp là điều “đáng lo ngại” và “phản tác dụng”.

“Chúng ta cần những người có trình độ học vấn cao và tay nghề giỏi, nhưng chúng ta cũng cần lao động nói chung cho thị trường Thụy Điển. Điều làm chúng tôi lo lắng là chính phủ không nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện, vô tình tự gây khó khăn cho đất nước.”

Hệ lụy từ những chính sách thay đổi đột ngột

Cải cách quốc tịch là bước đi mới nhất trong chuỗi các thay đổi về nhập cư của Thụy Điển được thực hiện mà không có quy định chuyển tiếp. Trước đó, việc bãi bỏ đột ngột luật thay đổi diện cư trú (track change) và tăng ngưỡng lương tối thiểu cho giấy phép lao động đã khiến nhiều người nhập cư phải rời bỏ đất nước.

Dù các vấn đề như trục xuất trẻ vị thành niên đã thu hút sự chú ý của truyền thông, nhưng tác động của cải cách quốc tịch đối với những người đang xếp hàng chờ đợi vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Bà Svanström cho rằng vấn đề này đang bị lu mờ bởi các chính sách di trú khác.

Tại Spotify, ông Tóth cho biết các đồng nghiệp đang thảo luận sôi nổi về vấn đề này trên các kênh Slack nội bộ. Ông dự định sẽ đưa chủ đề này vào cuộc họp công đoàn sắp tới.

“Tôi muốn biết thêm về suy nghĩ của các thành viên, vì chúng tôi biết rất nhiều đồng nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp. Chúng tôi có nhiều nhân sự nước ngoài đến đây để làm việc trong lĩnh vực công nghệ, hầu như ai cũng có đồng nghiệp có thể bị ảnh hưởng bởi chính sách này.”

Lập trường của Chính phủ

Trong khi phe đối lập cánh tả kêu gọi cần có các quy định chuyển tiếp, Bộ trưởng Di trú Thụy Điển Johan Forssell lập luận rằng việc thắt chặt các yêu cầu là cần thiết vì lý do an ninh quốc gia. Cơ quan an ninh Thụy Điển (Säpo) cũng ủng hộ việc thực hiện nhanh chóng mà không cần lộ trình chuyển tiếp.

Ông Forssell cũng cho rằng sẽ rất “kỳ lạ” nếu duy trì hai hệ thống song song, nơi các ứng viên được đánh giá theo các quy tắc khác nhau tùy vào thời điểm nộp đơn.

Tương lai của nhân tài quốc tế tại Thụy Điển

Quốc hội Thụy Điển dự kiến bỏ phiếu về dự luật quốc tịch vào ngày 29/4. Cả Tóth và Svanström đều cảnh báo rằng việc thay đổi đột ngột sẽ làm tổn hại đến khả năng giữ chân nhân tài quốc tế, vốn luôn đề cao sự ổn định và tính dự báo của chính sách.

“Tôi tin rằng chúng ta đã hơi chủ quan khi nghĩ mọi người sẽ luôn muốn đến đây. Thụy Điển có những lợi thế như ngành công nghệ sôi động và hệ thống phúc lợi đáng tin cậy, nhưng chúng sẽ không tồn tại mãi mãi trừ khi chúng ta nỗ lực gìn giữ,” ông Tóth chia sẻ.

Dù vậy, khi được hỏi liệu có còn đề xuất Thụy Điển cho các nhân tài nước ngoài hay không, ông Tóth vẫn trả lời là “Có”, nhưng kèm theo một kỳ vọng: “Tôi chân thành hy vọng các chính trị gia sẽ suy nghĩ kỹ về những thay đổi này để Thụy Điển thực sự là một nơi chào đón hơn.”