Chuyên gia tư vấn AI thắng kiện sau khi bị từ chối nhập tịch Thụy Điển theo luật mới

Khi Thụy Điển siết chặt luật quốc tịch vào ngày 6/6, khoảng 100.000 hồ sơ đang tồn đọng đã bị xem xét dựa trên các quy định mới khắt khe hơn nhiều so với trước đây. Anna Bärlund, một chuyên gia tư vấn AI gốc Nga, là một trong số những người chịu ảnh hưởng trực tiếp. Cô nộp đơn xin nhập tịch từ năm 2023 – rất lâu trước khi chính phủ đưa ra dự luật thay đổi quy định.

Vào mùa xuân năm 2025, tòa án từng chấp nhận yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ của cô. Tuy nhiên, quy trình này thường không mang lại hiệu quả như mong đợi và bị Cơ quan Di trú (Migrationsverket) chỉ trích là làm tắc nghẽn hệ thống.

“Điều duy nhất họ làm là thu hộ chiếu của tôi. Tôi đã phải sống hơn một năm mà không có hộ chiếu, không thể đi thăm người thân, bạn bè hay làm việc ở nước ngoài – những điều vốn rất quan trọng với tôi”, Bärlund chia sẻ.

Cú sốc bị từ chối ngay sát vạch đích

Kết hôn với một người Thụy Điển, Bärlund thuộc nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi những thay đổi pháp lý, khi yêu cầu về thời gian cư trú đối với bạn đời của công dân Thụy Điển tăng hơn gấp đôi, từ 3 năm lên 7 năm. Sau gần 3 năm chờ đợi, chỉ 9 ngày sau khi luật mới có hiệu lực, Cơ quan Di trú đã hoàn tất xử lý hồ sơ của cô với kết quả: Bị từ chối.

“Thú thật, tôi đã khóc vì cảm thấy quá bất công”, cô nói.

Tuy nhiên, cô đã quyết định kháng cáo. Vào ngày 7/10, Tòa án Di trú tại Malmö đã ra phán quyết có lợi cho cô.

“Tòa án Di trú hủy bỏ quyết định bị kháng cáo và chuyển hồ sơ trả lại Cơ quan Di trú để tiếp tục xử lý”, trích quyết định của tòa án.

Do thời gian chờ đợi kéo dài, Bärlund bị từ chối khi chỉ còn thiếu 3 tháng nữa là đủ điều kiện 7 năm theo luật mới. Trớ trêu thay, trong thời gian chờ tòa án xem xét đơn kháng cáo, cô đã chính thức đạt mốc thời gian cư trú này.

Tòa án lưu ý: “Qua xem xét hồ sơ, Tòa án Di trú ghi nhận thời gian cư trú thường xuyên của Anna Bärlund tại Thụy Điển hiện đã vượt quá 7 năm”.

Tiền lệ cho các hồ sơ đang tồn đọng

Về cơ bản, phán quyết này chỉ ra rằng một ứng viên chỉ cần đáp ứng các quy định mới tại thời điểm tòa án ra quyết định kháng cáo, ngay cả khi họ chưa đáp ứng đủ điều kiện đó lúc Cơ quan Di trú ra quyết định ban đầu. Đây là một nguyên tắc pháp lý hiện hành, nhưng trước đó vẫn chưa rõ liệu nó có được áp dụng cho các trường hợp thiếu quy định chuyển tiếp về quốc tịch hay không.

Youstbi Djuanvat, luật sư tại Edelweiss Legal KB, người đại diện cho Bärlund, hoan nghênh phán quyết nhưng cũng cảnh báo rằng Cơ quan Di trú vẫn có thể kháng cáo lên cấp cao hơn.

“Tôi đã nói chuyện với thân chủ và chúng tôi sẵn sàng tranh tụng tại tòa phúc thẩm nếu Cơ quan Di trú quyết định thách thức phán quyết này”, ông nói với The Local.

Ông Djuanvat cũng cho rằng phán quyết này gợi mở cơ hội cho những người bị từ chối nhập tịch nhưng đã gần đạt đủ các yêu cầu mới. Ví dụ, nếu một người bị từ chối vì chưa đủ trình độ ngôn ngữ, họ có thể kháng cáo, tranh thủ hoàn thành chứng chỉ SFI (tiếng Thụy Điển cho người nhập cư) và nộp bổ sung cho tòa án.

Nỗi lo về tương lai

Mặc dù thắng kiện, Bärlund vẫn phải chứng minh mình đáp ứng tất cả các yêu cầu khác. Cô vừa tham gia kỳ thi tiếng Thụy Điển nhưng vẫn chưa biết khi nào mới có thể thực hiện bài kiểm tra kiến thức dân sự.

“Cảm xúc của tôi rất hỗn độn. Tôi thấy vui vì mình đã thắng, nhưng không hề thấy nhẹ nhõm hay quá đỗi vui mừng. Tôi biết đây sẽ là một quá trình dài và căng thẳng phía trước với Cơ quan Di trú”, cô bộc bạch.

Sự thiếu hụt các quy định chuyển tiếp và những phát ngôn cứng rắn từ các chính trị gia đối với người nhập cư trong giai đoạn bầu cử khiến cô cảm thấy bất an về tương lai tại Thụy Điển. Cô bày tỏ sự lo ngại về việc nuôi dạy con cái trong một môi trường mà các luận điệu bài ngoại đang gia tăng.