Tòa án châu Âu phán quyết: Thân nhân ngoài EU của công dân EU có quyền cư trú dài hạn

Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu (CJEU) vừa đưa ra phán quyết quan trọng, khẳng định các thành viên gia đình không thuộc khối EU của công dân EU hoàn toàn có thể được cấp tư cách thường trú nhân dài hạn.

Điều kiện để được cấp thẻ thường trú EU

Tư cách thường trú nhân EU là một trạng thái pháp lý dành cho công dân ngoài khối EU nếu họ đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe sau:

• Cư trú liên tục tại một quốc gia EU trong ít nhất 5 năm.
• Không rời khỏi EU quá 6 tháng liên tục và tổng thời gian vắng mặt không quá 10 tháng trong suốt giai đoạn 5 năm (quy định có thể khác biệt đối với công dân Anh theo Thỏa thuận Rút lui).
• Chứng minh có nguồn lực kinh tế ổn định, thường xuyên và có bảo hiểm y tế.
• Đáp ứng các điều kiện về hội nhập, chẳng hạn như trình độ ngôn ngữ.

Khi sở hữu tư cách này, người nước ngoài sẽ được hưởng quyền lợi bình đẳng như công dân EU trong các lĩnh vực như việc làm, tự doanh, giáo dục và có cơ hội chuyển sang các quốc gia EU khác dưới những điều kiện nhất định.

Vụ kiện điển hình tại Hà Lan

Phán quyết này xuất phát từ trường hợp của một công dân quốc tịch Ghana. Người này có giấy phép cư trú tại Hà Lan do có mối quan hệ phụ thuộc với con trai là công dân Hà Lan. Tuy nhiên, đơn xin cư trú dài hạn tại EU của bà đã bị chính quyền Hà Lan từ chối.

Phía Hà Lan lập luận rằng quyền cư trú của thành viên gia đình công dân EU có “bản chất tạm thời”, do đó không thuộc phạm vi điều chỉnh của Chỉ thị EU về cư trú dài hạn. Người nộp đơn sau đó đã kháng cáo và Tòa án Quận The Hague đã chuyển hồ sơ lên Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu để yêu cầu giải thích luật.

Phán quyết của Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu

Vào thứ Tư vừa qua, Tòa án EU đã làm rõ rằng các thành viên gia đình không thuộc EU của công dân EU đang sinh sống tại khối này thực sự có thể đạt được tư cách thường trú nhân. Tòa chỉ ra rằng Chỉ thị về cư trú dài hạn của EU chỉ loại trừ cụ thể những người cư trú tạm thời như lao động biệt phái, lao động thời vụ, người giúp việc gia đình (au pairs) hoặc những người có giấy phép cư trú bị hạn chế về mặt hình thức.

“Mối quan hệ phụ thuộc của thành viên gia đình về nguyên tắc không nhằm mục đích ngắn hạn.”

Các thẩm phán EU lập luận thêm rằng mục đích của Chỉ thị cư trú dài hạn là thúc đẩy sự hội nhập của những công dân nước thứ ba đã định cư ổn định tại Liên minh Châu Âu.

Tác động trong tương lai

Dựa trên quyết định của CJEU, tòa án Hà Lan sẽ đưa ra kết luận cuối cùng cho vụ việc. Phán quyết này cũng sẽ được áp dụng đồng nhất tại tất cả các quốc gia thành viên EU khác.

Đáng chú ý, vào tháng 4 vừa qua, Ủy ban Châu Âu đã đề xuất đơn giản hóa các quy tắc về cư trú dài hạn, đặc biệt là trong việc thủ tục cấp thẻ, quyền di chuyển giữa các quốc gia EU và quyền lợi của các thành viên gia đình. Các biện pháp mới này đang trong quá trình lập pháp để được Nghị viện Châu Âu và Hội đồng EU thông qua. Những quy định này cũng sẽ liên quan trực tiếp đến công dân Anh đang sinh sống tại EU với tư cách là thân nhân của công dân EU.