EU khởi kiện 17 quốc gia thành viên vì chậm trễ thực thi quy định mới về giấy phép lao động

Ủy ban Châu Âu (EC) vừa khởi động các thủ tục pháp lý đối với 17 quốc gia thành viên do chưa kịp thời chuyển hóa các quy định mới về “giấy phép đơn nhất” (single permit) vào luật quốc gia đúng thời hạn.

Chỉ thị về giấy phép đơn nhất được thông qua lần đầu vào năm 2011 và được sửa đổi vào năm 2024 nhằm tăng sức hấp dẫn của thị trường lao động châu Âu đối với lực lượng lao động ngoài khối EU. Theo quy định, các quốc gia thành viên phải hoàn tất việc đưa những thay đổi này vào luật nội địa trước ngày 21/5/2026. Tuy nhiên, EC cho biết 17 quốc gia bao gồm: Bỉ, Bulgaria, Đức, Pháp, CH Síp, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Hungary, Malta, Hà Lan, Áo, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Slovenia, Phần Lan và Thụy Điển (Sverige) đã không thông báo về việc thực thi đầy đủ đúng hạn.

EC đã gửi thư thông báo chính thức thúc giục các quốc gia này hành động. Đây là bước đầu tiên trong quy trình pháp lý có thể dẫn đến việc đưa vụ việc ra Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu. Các quốc gia hiện có hai tháng để phản hồi và báo cáo tiến độ triển khai các quy định cập nhật.

Xóa bỏ sự ràng buộc với chủ lao động

Theo số liệu từ cơ quan thống kê Eurostat, trong năm 2024, đã có hơn 4,6 triệu công dân ngoài EU được cấp quyền cư trú và làm việc tại khối này thông qua thủ tục giấy phép đơn nhất.

Dựa trên chỉ thị sửa đổi, người lao động sẽ không còn bị ràng buộc chặt chẽ với chủ lao động đã bảo lãnh họ ban đầu. Thay vào đó, họ có quyền thay đổi công việc, chủ lao động và lĩnh vực làm việc trong những điều kiện nhất định, chỉ cần chủ lao động mới thông báo cho cơ quan có thẩm quyền.

Khác với trước đây, người lao động hiện có thể nộp đơn xin giấy phép đơn nhất từ một quốc gia thứ ba hoặc từ ngay trong nội khối EU nếu đã có giấy phép cư trú hợp lệ. Thời hạn để các cơ quan chức năng quốc gia ra quyết định về đơn đăng ký cũng được rút ngắn xuống còn 90 ngày, thay vì 120 ngày như trước.

Đáng chú ý, những người sở hữu giấy phép đơn nhất nếu mất việc làm vẫn sẽ được phép lưu trú tại quốc gia EU đó trong vòng 3 tháng (trước đây là 2 tháng) để tìm việc mới, hoặc lên đến 6 tháng nếu họ đã ở quốc gia đó hơn hai năm. Tuy nhiên, mỗi quốc gia có thể tự quyết định việc kéo dài thời gian lưu trú này hơn nữa.

Mối lo ngại về quyền lợi lao động

Bà Isabelle Barthès, Phó Tổng thư ký IndustriALL (Liên đoàn các công đoàn độc lập tại EU), nhận định giấy phép đơn nhất là một văn bản pháp lý cực kỳ quan trọng trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt kỹ năng và phải phụ thuộc vào lao động từ các nước thứ ba.

“Mối quan tâm lớn nhất là chúng ta phải đảm bảo các điều kiện làm việc công bằng cho công dân nước thứ ba, giúp người lao động bớt phụ thuộc vào chủ lao động vì sự phụ thuộc này thường dẫn đến tình trạng bóc lột và lạm dụng.”

Bà cũng bày tỏ sự lo ngại khi thấy có quá ít quốc gia thực thi chỉ thị đúng hạn: “Điều này cho thấy, suy cho cùng, vấn đề này vẫn chưa được họ coi là ưu tiên hàng đầu”.

Được biết, chỉ thị về giấy phép đơn nhất không áp dụng tại Đan Mạch và Ireland do hai quốc gia này đã lựa chọn đứng ngoài các chính sách của EU về tư pháp và di trú.