Thụy Điển: Phe đa số mới tại Quốc hội thúc đẩy chặn lệnh trục xuất thanh thiếu niên và nới lỏng quy định quốc tịch

Chưa đầy hai tuần sau khi Quốc hội mới đi vào hoạt động, bà Annika Hirvonen cùng đảng của mình đã đệ trình một kiến nghị độc lập nhằm ngăn chặn việc trục xuất thanh thiếu niên. Bà cho biết đã đạt được thỏa thuận với ba đảng trung tả khác — tạo thành một thực thể mà bà gọi là “phe đa số mới tại Quốc hội” — để thúc đẩy một lệnh “dừng khẩn cấp” đối với các quyết định trục xuất này.

Sau cuộc bầu cử ngày 13/9, Thụy Điển hiện vẫn chưa thành lập được chính phủ mới. Trong bối cảnh chính phủ lâm thời không được phép đưa ra các sáng kiến chính sách lớn, con đường duy nhất để thúc đẩy các thay đổi là thông qua Quốc hội.

Nỗ lực chạy đua với thời gian

Dự kiến vào ngày 12/10, các đảng sẽ chính thức triệu tập Bộ trưởng Di trú Johan Forssell và cơ quan Di trú đến Ủy ban Bảo hiểm Xã hội (đơn vị phụ trách các vấn đề di trú) để thảo luận về cách triển khai kiến nghị này nhanh nhất có thể. Một phần lý do của việc này là nhằm tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính phủ lâm thời trong việc soạn thảo luật.

“Những gì chúng tôi đang làm hiện nay là soạn thảo luật từ phía Quốc hội, điều vốn rất hiếm khi xảy ra tại Thụy Điển. Do đó, chúng tôi không có đủ nguồn lực,” bà Hirvonen chia sẻ.

Thời gian đang là yếu tố sống còn. Hiện chỉ có 7 công chức không thuộc phe phái chính trị làm việc cho Ủy ban Bảo hiểm Xã hội, và chỉ một vài người trong số đó am hiểu về di trú.

“Trong chính phủ, họ có hàng trăm luật sư chuyên gia về soạn thảo luật từ con số không. Chính phủ hiện tại có thể đóng góp bằng cách cho phép chúng tôi sử dụng nguồn lực của họ để hoàn thành một phần công việc. Chúng tôi hiện đã có đa số phiếu, vì vậy chúng tôi sẽ thông qua quyết định này. Câu hỏi lớn nhất là chúng tôi có thể soạn thảo luật nhanh đến mức nào và đảm bảo đáp ứng các quy trình hiến pháp quy định,” bà nói thêm.

Tranh cãi về tương lai của thanh thiếu niên di cư

Bà Hirvonen bác bỏ lập luận của chính phủ cho rằng luật có hiệu lực từ ngày 1/10 đã giải quyết được vấn đề trục xuất thanh thiếu niên. Theo bà, những người đối mặt với lệnh trục xuất ở tuổi 18 giờ đây sẽ chỉ được hoãn đến năm 21 tuổi. Rất ít người trong số họ có thể tìm được việc làm đáp ứng mức lương tối thiểu 34.000 kronor mỗi tháng để được cấp giấy phép lao động, hoặc có gia đình đủ khả năng chi trả học phí để xin giấy phép du học.

“Mục tiêu hiện tại là nhanh chóng đưa vào thực thi một đạo luật nhằm dừng các quyết định trục xuất, tạo điều kiện để chúng tôi thiết lập một bộ luật mới giải quyết triệt để vấn đề này, thay vì chỉ trì hoãn nó cho đến khi họ lớn hơn một chút.”

Trong một cuộc tranh luận trên đài truyền hình quốc gia SVT vào ngày 11/10, Bộ trưởng Forssell khẳng định những người trẻ cư trú hợp pháp tại Thụy Điển liên tục 3 năm tính đến thời điểm tròn 21 tuổi sẽ được cấp thẻ thường trú mà không cần giấy phép lao động hay đóng học phí. Tuy nhiên, bà Hirvonen đã phản bác mạnh mẽ điều này.

“Theo hiểu biết của tôi, ông ấy hoàn toàn sai và tôi không biết ông ấy căn cứ vào đâu. Tôi đã trao đổi với một tiến sĩ luật nhân quyền và họ cũng không hiểu tuyên bố đó dựa trên cơ sở nào. Tôi cho rằng Bộ trưởng Di trú đã nói không đúng sự thật.”

Giải pháp cho người xin quốc tịch và vấn đề hậu Brexit

Bên cạnh vấn đề trục xuất, phe đa số mới cũng đang tìm giải pháp cho những người đã nộp đơn xin quốc tịch trước khi các quy định nghiêm ngặt hơn có hiệu lực vào ngày 6/6. Bà Hirvonen đề xuất một cơ chế dựa trên thời điểm nộp đơn: nếu một người chứng minh được họ đã nộp đơn trước một ngày nhất định, các yêu cầu của luật cũ sẽ được áp dụng, bất kể đơn của họ đang chờ xử lý hay đã bị từ chối.

Ngoài ra, các giải pháp dài hạn khác cũng đang được xem xét:

• Khôi phục điều khoản “hoàn cảnh đặc biệt đau lòng” (đã bị bãi bỏ năm 2023).
• Thiết lập quy định coi mối quan hệ gắn bó lâu dài với Thụy Điển là căn cứ để cấp quyền cư trú.
• Giải quyết tình trạng của những công dân Anh bị từ chối quyền cư trú hậu Brexit do lỡ thời hạn đăng ký cuối năm 2021.

Mặc dù vậy, do hạn chế về nguồn lực của Ủy ban, bà Hirvonen thừa nhận phe đa số có thể sẽ đợi đến khi thành lập được chính phủ chính thức trước khi hành động quyết liệt về vấn đề Brexit hoặc quốc tịch. Bà tin rằng một liên minh bao gồm đảng Xã hội Dân chủ, đảng Xanh, đảng Trung tâm và đảng Tả vẫn là kịch bản khả thi nhất, dù hiện tại các bên vẫn đang vướng phải những “lằn ranh đỏ” của nhau.