Thụy Điển siết chặt quy định di trú: Những thay đổi quan trọng người nước ngoài cần biết

Dù bạn đang nộp đơn xin quốc tịch, giấy phép lao động hay chuyển đến Thụy Điển theo diện đoàn tụ gia đình, các quy định hiện nay đã trở nên khắt khe hơn đáng kể so với thời điểm trước cuộc bầu cử năm 2022.

Bộ trưởng Di trú Johan Forssell cho biết Bộ Tư pháp – cơ quan quản lý cả di trú và tư pháp hình sự – đã chịu trách nhiệm thực thi tới 60% Thỏa thuận Tidö (Tidö Agreement). Đây là chương trình chính trị được chính phủ liên minh ký kết với đảng Dân chủ Thụy Điển cánh hữu vào tháng 10/2022, dẫn đến hàng loạt thay đổi sâu rộng trong luật di trú.

Dưới đây là những thay đổi quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người nước ngoài tại Thụy Điển:

1. Thắt chặt điều kiện nhập quốc tịch

Từ ngày 6/6, các quy định mới về nhập quốc tịch đã chính thức có hiệu lực với những yêu cầu khắt khe hơn:

• Thời gian cư trú: Tăng từ 5 năm lên 8 năm đối với các trường hợp thông thường.
• Năng lực ngôn ngữ: Yêu cầu trình độ trung cấp thấp (B1) cho kỹ năng đọc, nghe và trình độ cơ bản (A2) cho kỹ năng nói, viết tiếng Thụy Điển.
• Tài chính: Phải chứng minh thu nhập duy trì khoảng 20.000 kronor mỗi tháng.
• Đạo đức lối sống: Người nộp đơn phải chứng minh có “lối sống chuẩn mực”.

2. Tăng mức thu nhập tối thiểu cho giấy phép lao động

Từ ngày 1/6, người lao động nước ngoài cần có mức lương cao hơn nhiều so với trước đây. Yêu cầu mới bắt buộc mức lương hàng tháng phải bằng ít nhất 90% mức lương trung vị của Thụy Điển. Đối với một số ngành nghề đặc thù, chính phủ có thể điều chỉnh mức này xuống 75%.

Ngoài ra, những người xin giấy phép lao động có thời hạn dưới một năm bắt buộc phải có bảo hiểm y tế toàn diện.

3. Hệ thống ưu tiên cho lao động tay nghề cao

Trong năm 2024, Cơ quan Di trú Thụy Điển đã triển khai hệ thống mới nhằm ưu tiên các chuyên gia và nhà nghiên cứu có trình độ cao. Thay đổi này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống còn dưới 30 ngày.

4. Giới hạn thời gian học tiếng Thụy Điển (SFI)

Từ ngày 1/1/2026, quyền được học miễn phí chương trình Tiếng Thụy Điển cho người nhập cư (SFI) sẽ bị giới hạn trong vòng 3 năm kể từ ngày đặt chân đến quốc gia này.

5. Bãi bỏ cơ chế chuyển đổi mục đích cư trú (spårbyte)

Kể từ ngày 1/4/2025, những người xin tị nạn bị từ chối sẽ không còn được phép chuyển sang xin giấy phép lao động ngay tại Thụy Điển. Luật spårbyte (thay đổi lộ trình) chính thức bị bãi bỏ, buộc những đối tượng này phải rời khỏi đất nước nếu không thể gia hạn giấy phép hiện có.

Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2025, Cơ quan Di trú từng chỉ trích quyết định bãi bỏ luật này mà không có các quy định chuyển tiếp, cảnh báo rằng các hệ lụy vẫn chưa được đánh giá đầy đủ.

6. Cắt giảm quyền cư trú vĩnh viễn

Từ ngày 12/7, những người có giấy phép cư trú dựa trên diện tị nạn, bảo vệ bổ sung hoặc “hoàn cảnh đặc biệt khó khăn” sẽ không còn đủ điều kiện nhận quyền cư trú vĩnh viễn. Thay vào đó, sau 5 năm cư trú liên tục, họ sẽ được cấp quyền Cư trú dài hạn theo luật của EU.

Tuy nhiên, những người giữ giấy phép lao động, chủ doanh nghiệp, người tự túc tài chính hoặc nghiên cứu sinh tiến sĩ vẫn giữ được quyền xin cư trú vĩnh viễn.

7. Thu hồi giấy phép cư trú vì “đạo đức kém” (bristande vandel)

Từ ngày 14/7/2026, người nước ngoài có thể bị tước giấy phép cư trú nếu bị đánh giá là có bristande vandel (đạo đức kém). Khái niệm này bao gồm các hành vi vi phạm pháp luật, nợ nần chưa thanh toán, gây đe dọa an ninh hoặc không tuân thủ quyết định của cơ quan chức năng.

8. Siết chặt diện đoàn tụ gia đình

Luật mới có hiệu lực từ ngày 1/10 sẽ áp dụng các điều kiện nghiêm ngặt cho những ai muốn đưa người thân sang Thụy Điển:

• Tăng yêu cầu về khả năng tài chính để bảo lãnh.
• Áp dụng thời gian chờ đợi 2 năm.
• Nâng độ tuổi tối thiểu để từ chối cấp phép cho vợ/chồng từ 18 lên 21 tuổi.

9. Thay đổi khái niệm “hoàn cảnh khó khăn”

Chính phủ đã thay thế điều khoản cho phép cấp giấy phép cư trú vì “hoàn cảnh đặc biệt khó khăn” (särskilt ömmande omständigheter) bằng một khái niệm hẹp hơn nhiều là “hoàn cảnh cực kỳ khó khăn” (synnerligen ömmande omständigheter). Sự thay đổi thuật ngữ này được cho là nguyên nhân dẫn đến làn sóng trục xuất thanh thiếu niên tăng mạnh trong năm 2024 và 2025.

10. Tước quốc tịch đối với tội phạm đe dọa an ninh quốc gia

Quốc hội Thụy Điển đã bỏ phiếu thay đổi hiến pháp để cho phép tước quốc tịch đối với những người có hai quốc tịch nếu họ phạm các tội danh gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích quốc gia hoặc tham gia vào các mạng lưới tội phạm đe dọa hệ thống. Nếu được thông qua lần hai sau cuộc bầu cử, luật này sẽ có hiệu lực từ tháng 1/2027.

11. Tăng mức trợ cấp hồi hương

Để khuyến khích người nhập cư trở về quê hương, từ ngày 1/1, chính phủ đã tăng mức trợ cấp hồi hương lên tới 350.000 kronor. Mặc dù có những cảnh báo về rủi ro, chính phủ vẫn quyết định đẩy mạnh chính sách này.

12. Điểm sáng cho nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh

Trong một động thái hiếm hoi nhằm nới lỏng quy định, từ ngày 11/6, các nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh tiến sĩ có thể rời Thụy Điển để đi học tập hoặc thăm thân nhân trong khi chờ gia hạn giấy phép mà không gặp trở ngại. Thời gian chờ để xin cư trú vĩnh viễn của đối tượng này cũng được rút ngắn xuống còn 3 năm.

Tuy nhiên, thời gian làm việc ngoài giờ học của sinh viên sẽ bị giới hạn ở mức 15 giờ mỗi tuần, ngoại trừ các tháng hè.

13. Quy định mới về nơi cư trú của người xin tị nạn

Từ ngày 1/10, Đạo luật Tiếp nhận Người xin tị nạn mới bắt buộc họ phải ở trong các cơ sở lưu trú do Cơ quan Di trú cung cấp và không được tự ý rời khỏi khu vực chỉ định. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến bị cắt giảm hỗ trợ tài chính hoặc hồ sơ xin tị nạn bị coi là đã rút đơn.