Văn hóa tiền tip tại Thụy Điển đang thay đổi: Từ không bắt buộc đến sự bủa vây của công nghệ

Trong nhiều thập kỷ qua, khách hàng tại các quán bar, quán cà phê và nhà hàng ở Thụy Điển thường không có thói quen để lại tiền tip (tiền boa). Quan điểm chung là chủ cơ sở kinh doanh có trách nhiệm trả lương đủ sống cho nhân viên. Tuy nhiên, thực tế này đã bắt đầu thay đổi trong khoảng hai đến ba năm trở lại đây, khi các máy quẹt thẻ tại nhà hàng bắt đầu hiển thị các tùy chọn tiền tip sẵn có, thường bắt đầu từ 5% và lên đến 15% hoặc 20%.

Duane Shepherd, một chủ nhà hàng và quán bar tại Stockholm, cho biết ông đã tận mắt chứng kiến sự chuyển dịch này.

“Tôi có thể tự mình thấy rằng văn hóa tiền tip đang thay đổi khi người Thụy Điển bắt đầu để lại tiền boa. Vài năm trước không hề như vậy. Khách hàng ngày càng nhận thức rõ hơn về dịch vụ tốt và muốn thưởng cho nhân viên để đảm bảo họ có một trải nghiệm ẩm thực tuyệt vời”

Một người vừa quay lại Thụy Điển sau 10 năm kể từ chuyến đi đầu tiên cho biết sự thay đổi trong thời gian qua là rất đáng kinh ngạc. 10 năm trước, quy tắc rất đơn giản: ‘Ở đây không có văn hóa tiền tip’. Nhưng giờ đây, các máy thanh toán buộc bạn phải đưa ra quyết định về tiền tip trong mọi lần giao dịch.

Elizabeth, một người đến từ Mỹ, cũng nhận xét rằng kỳ vọng về tiền tip ở Thụy Điển dường như đang “leo thang”.

Cảm giác bị ép buộc

Không phải ai cũng đón nhận sự thay đổi này một cách tích cực. Một phụ nữ Ba Lan đang sống tại Gothenburg chia sẻ: “Tôi cảm thấy văn hóa tiền tip đang lớn dần ở Thụy Điển và thấy nó rất phiền phức. Chẳng có lý do gì để làm vậy cả”.

Nhiều người bày tỏ sự khó chịu đối với các thiết bị thanh toán tự động yêu cầu tiền boa. Rickard, một người dùng trên trang Facebook của The Local, viết:

“Với việc tiền mặt dần biến mất, bạn bị ép buộc phải đối mặt với kỳ vọng tiền tip ngay trên máy quẹt thẻ. Bạn phải chủ động chọn ‘không tip’ nếu không muốn trả thêm tiền.”

Kunal, một tư vấn viên IT và chủ doanh nghiệp tại Stockholm, cũng cảm thấy không thoải mái với những quy tắc thay đổi này, đặc biệt là các tùy chọn tiền tip hiển thị trên máy. Một số người khác cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở công nghệ mà còn do ảnh hưởng của mạng xã hội và văn hóa Mỹ.

Sự phản kháng từ người tiêu dùng

Bất chấp xu hướng mới, không ít người kiên quyết từ chối tuân theo. Hamza Al Darawsheh khẳng định: “Thụy Điển không có văn hóa tiền tip và chúng tôi muốn giữ nguyên như vậy!”.

Một số ý kiến khác cho rằng nhân viên ngành dịch vụ tại Thụy Điển đã được trả lương tháng ổn định, do đó tiền tip là không cần thiết. Thậm chí, có ý kiến lo ngại rằng nếu tiền tip trở thành một thông lệ chính thức, các nhà hàng có thể lấy đó làm lý do để hạ lương nhân viên. Khi đó, chủ nhà hàng mới là bên hưởng lợi chứ không phải nhân viên phục vụ.

Emma, chủ một doanh nghiệp nhỏ, cho biết dù nhân viên của cô yêu cầu thêm tính năng tiền tip vào máy thanh toán, cô vẫn kiên quyết từ chối.

Nên tip bao nhiêu và khi nào?

Theo khảo sát, đa số độc giả không cho rằng việc để lại tiền boa là bắt buộc trong mọi trường hợp. Chỉ có 2 trên 32 người tham gia khảo sát cho biết họ luôn luôn tip. Nhiều người nói rằng họ chỉ tip tại các nhà hàng cao cấp, nơi dịch vụ là một phần quan trọng của trải nghiệm, còn tại các quán bar hay cà phê thông thường thì không.

Kunal chia sẻ quy tắc cá nhân: “Tôi tip dựa trên chất lượng dịch vụ tại bàn. Tuy nhiên, nếu tôi phải tự lấy đồ tại quầy, tôi sẽ không tip”.

Một độc giả tên Campbell Peacock đã đưa ra 4 quy tắc khi thanh toán tại Thụy Điển:

• Quy tắc 1: Không tip nếu bạn đang đứng (ví dụ: mua một ly bia tại quầy).
• Quy tắc 2: Không bao giờ sử dụng các mức phần trăm cài đặt sẵn.
• Quy tắc 3: Nếu muốn tip, hãy sử dụng nút cho phép tự nhập số tiền.
• Quy tắc 4: Không bao giờ tip quá 10%. Không có dịch vụ nào đáng giá hơn mức đó.

Về mức tiền tip phổ biến, kết quả khảo sát cho thấy con số khá khiêm tốn: 11/32 người chọn mức 5%, 15 người chọn mức 10%, và chỉ có duy nhất một người sẵn sàng tip ở mức 15%.