Quy trình bổ nhiệm Thủ tướng mới tại Thụy Điển diễn ra như thế nào?

Hiện tại, ai là Thủ tướng của Thụy Điển? Câu trả lời là Ulf Kristersson. Dù đơn từ chức của ông đã được Chủ tịch Quốc hội Andreas Norlén chấp thuận vào ngày 17/9, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc ông sẽ rời ghế ngay lập tức.

Trong văn bản chính thức, Chủ tịch Norlén đã dẫn dẫn Chương 6, Mục 11 của Văn kiện Chính phủ (Hiến pháp Thụy Điển), trong đó quy định:

“Các thành viên Chính phủ đã từ chức vẫn sẽ tiếp tục tại vị cho đến khi một chính phủ mới chính thức nắm quyền.”

Chính phủ lâm thời và những hạn chế

Thụy Điển hiện đang được điều hành bởi một chính phủ lâm thời, hay còn gọi là övergångsregering. Theo thông tin từ website chính phủ, một chính phủ lâm thời chủ yếu đưa ra quyết định về các vấn đề hiện hành hoặc cấp bách.

Chính phủ cũng gợi ý rằng họ có thể tiến xa hơn, chẳng hạn như chuẩn bị ngân sách riêng. Tuy nhiên, hạn chế rõ ràng nhất đối với quyền hạn của một chính phủ chuyển tiếp là không được phép quyết định tổ chức các cuộc bầu cử đặc biệt.

Cơ chế bổ nhiệm Thủ tướng mới

Thủ tướng mới cần được Quốc hội khóa mới bỏ phiếu thông qua. Quy trình này sớm nhất có thể diễn ra khi Quốc hội họp lại vào tuần bắt đầu từ ngày 28/9.

Thụy Điển áp dụng hệ thống “chủ nghĩa nghị viện phủ định”. Điều này có nghĩa là một ứng viên Thủ tướng không nhất thiết cần đa số phiếu ủng hộ để đắc cử. Yêu cầu duy nhất là không có đa số phiếu chống (quá bán) đối với ứng viên đó.

Chủ tịch Quốc hội có trách nhiệm đảm bảo Thủ tướng mới được bổ nhiệm bằng cách đề cử ứng viên mà họ đánh giá là có khả năng cao nhất được Quốc hội chấp nhận.

Quy trình “Vòng đàm phán của Chủ tịch” (talmansrunda)

Để chọn ra người đề cử, Chủ tịch Quốc hội sẽ thực hiện quy trình gọi là talmansrunda. Tại đây, Chủ tịch gặp gỡ lãnh đạo tất cả các đảng để thảo luận về người mà họ sẵn sàng ủng hộ. Sau đó, Chủ tịch sẽ chỉ định lãnh đạo đảng có khả năng xây dựng một liên minh khả thi nhất làm sonderingsperson (người thăm dò).

• Người này được cấp một khoảng thời gian nhất định để đàm phán với các lãnh đạo đảng khác.
• Nếu kết quả khả quan, Chủ tịch sẽ giới thiệu họ trước Quốc hội.
• Nếu không thành công, Chủ tịch có thể gia hạn thêm thời gian hoặc chỉ định một lãnh đạo đảng khác làm sonderingsperson.

Vì ông Kristersson từ chức trước khi Quốc hội mới họp phiên đầu tiên, Chủ tịch đương nhiệm Norlén đã khởi động quy trình talmansrunda. Một Chủ tịch Quốc hội mới sẽ được bầu khi Quốc hội mới chính thức nhóm họp.

Điều gì xảy ra nếu ứng viên bị bác bỏ?

Nếu Quốc hội bác bỏ ứng viên được đề cử, Chủ tịch sẽ tổ chức một vòng talmansrunda khác và chỉ định một sonderingsperson mới. Sau cuộc bầu cử năm 2018, ông Stefan Löfven từng bị Quốc hội bác bỏ trong lần đề cử đầu tiên.

Chủ tịch Quốc hội có tối đa 4 lần thử nghiệm để đề cử ứng viên. Nếu sau 4 lần vẫn không có Thủ tướng nào được chấp nhận, một cuộc bầu cử mới (snap election) sẽ phải được tổ chức trong vòng ba tháng sau cuộc bỏ phiếu bác bỏ cuối cùng.

Bước cuối cùng để thành lập Chính phủ

Sau khi được Quốc hội bỏ phiếu thông qua, tân Thủ tướng sẽ công bố danh sách các Bộ trưởng trong chính phủ của mình. Tại phiên họp Quốc hội đầu tiên sau đó, Thủ tướng sẽ trình bày bản regeringsförklaring (Tuyên bố Chính phủ), nêu rõ phương hướng và mục tiêu của chính phủ mới.