EU đề xuất nới lỏng quy định cư trú dài hạn cho công dân ngoài khối

Ủy ban Châu Âu vừa đề xuất đơn giản hóa các quy định cư trú đối với công dân ngoài khối EU đang sinh sống dài hạn tại Liên minh Châu Âu. Mục tiêu của động thái này là tạo điều kiện thuận lợi trong ba lĩnh vực: cấp tư cách cư trú dài hạn, di chuyển giữa các quốc gia thành viên và cải thiện quyền lợi cho các thành viên gia đình.

Tuy nhiên, các biện pháp mới sẽ cần được Nghị viện Châu Âu và Hội đồng EU phê duyệt trước khi chính thức có hiệu lực.

Quy định cư trú dài hạn tại EU hiện nay

Công dân ngoài EU sinh sống lâu năm tại các quốc gia thành viên có thể đủ điều kiện nhận tư cách cư trú dài hạn ở cấp quốc gia hoặc cấp EU.

Hiện tại, để có được tư cách cư trú EU, một cá nhân phải sống hợp pháp tại một quốc gia EU trong ít nhất 5 năm, không rời khỏi khối quá 6 tháng liên tục và tổng thời gian vắng mặt không quá 10 tháng trong toàn bộ giai đoạn. Ngoài ra, người nộp đơn phải chứng minh có “nguồn lực kinh tế ổn định và thường xuyên” cùng bảo hiểm y tế. Một số quốc gia còn yêu cầu đáp ứng các “điều kiện hội nhập” như vượt qua kỳ thi ngôn ngữ hoặc kiến thức văn hóa bản địa.

Giấy phép cư trú dài hạn của EU có thời hạn ít nhất 5 năm và được tự động gia hạn. Tuy nhiên, tư cách này có thể bị mất nếu chủ sở hữu rời khỏi EU hơn một năm.

Những thay đổi mang tính đột phá từ Ủy ban Châu Âu

Ủy ban Châu Âu đề xuất nới lỏng các tiêu chuẩn để giúp người nước ngoài dễ dàng tiếp cận tư cách cư trú dài hạn hơn:

• Cộng dồn thời gian cư trú: Công dân ngoài EU có thể cộng dồn thời gian sống tại các quốc gia EU khác nhau để tính vào mốc 5 năm, thay vì phải bắt đầu lại từ đầu mỗi khi chuyển sang nước mới.
• Tính gộp các loại visa: Tất cả các giai đoạn cư trú hợp pháp đều được tính vào mốc 5 năm, bao gồm cả thời gian du học, diện bảo hộ tạm thời hoặc các lý do tạm thời khác. Tuy nhiên, visa ngắn hạn sẽ không được tính.
• Quyền lợi cho trẻ em: Trẻ em sinh ra hoặc được nhận nuôi tại quốc gia EU nơi cha mẹ đã có giấy phép cư trú dài hạn sẽ được cấp tư cách này một cách tự động mà không cần xét điều kiện cư trú.
• Nới lỏng điều kiện kinh tế và hội nhập: Các quốc gia thành viên nên cân nhắc hoàn cảnh cá nhân thay vì áp đặt mức thu nhập tối thiểu cứng nhắc. Các bài kiểm tra hội nhập cũng không được quá tốn kém hoặc gây gánh nặng.
• Tăng thời gian vắng mặt: Thời gian tối đa được phép rời khỏi EU mà không mất tư cách cư trú được đề xuất tăng từ 12 tháng lên 24 tháng.

Đặc biệt, những người đã có tư cách cư trú dài hạn tại một quốc gia EU chỉ cần 3 năm cư trú tại quốc gia thành viên thứ hai để đạt được tư cách tương đương tại đó.

Giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực

Mặc dù quy định cư trú dài hạn EU đã tồn tại từ năm 2006, nhưng số lượng người thụ hưởng vẫn còn hạn chế. Theo số liệu năm 2017, chỉ có khoảng 3,1 triệu người sở hữu giấy phép cư trú EU so với 7,1 triệu người giữ giấy phép quốc gia.

“Chúng tôi muốn làm cho giấy phép cư trú dài hạn của EU trở nên hấp dẫn hơn,” Ủy viên Nội vụ Châu Âu Ylva Johansson cho biết.

Đề xuất này nằm trong gói giải pháp nhằm thu hút nhân tài nước ngoài, giải quyết tình trạng thiếu hụt kỹ năng và hỗ trợ tích cực cho thị trường lao động. Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Margaritis Schinas nhấn mạnh:

“Các chính phủ quốc gia có khả năng sẽ đồng thuận vì các doanh nghiệp lớn và nhỏ đều đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực, đặc biệt là trong các lĩnh vực then chốt như nông thực phẩm, kỹ thuật số, du lịch và y tế… Chúng ta cần con người.”

Tác động đối với công dân Anh

Các biện pháp này cũng áp dụng cho công dân Anh, bất kể họ chuyển đến EU trước hay sau Brexit. Ủy ban Châu Âu làm rõ rằng những người Anh đang sinh sống tại EU theo Thỏa thuận Rút lui (Withdrawal Agreement) cũng có thể nộp đơn xin cư trú dài hạn để hưởng quyền tự do di chuyển trong khối.

Lưu ý rằng các quy định này sẽ không áp dụng tại Đan Mạch và Ireland do hai quốc gia này đã lựa chọn không tham gia (opt-out) vào chỉ thị chung.