Thụy Điển: Cải cách luật quốc tịch và nỗi lo phân biệt đối xử với trẻ em nhập cư

Con trai tôi chuẩn bị bước sang tuổi thứ năm. Cháu sinh ra tại Thụy Điển, chưa từng sống ở bất kỳ nơi nào khác và chỉ biết đến đất nước này là quê hương duy nhất của mình.

Sau khi chính tôi trở thành công dân Thụy Điển, tôi đã thực hiện đúng mọi quy trình ngay khi con nhận được giấy phép cư trú vĩnh viễn vào đầu năm nay. Tôi đã nộp đơn xin nhập quốc tịch cho cháu thông qua notification procedure (thủ tục thông báo) – con đường pháp lý dành cho những trường hợp như gia đình tôi.

Sau gần 5 năm với nhiều lần gia hạn giấy phép cư trú, chúng tôi tưởng chừng đã về đích. Thế nhưng, các quy tắc sắp sửa thay đổi. Theo những cải cách sắp tới của chính phủ, thủ tục thông báo này sẽ bị bãi bỏ đối với những trẻ em như con trai tôi.

Sự bất bình đẳng trong lộ trình trở thành công dân

Lộ trình vốn dĩ rõ ràng và dễ tiếp cận giờ đây sẽ trở thành một quy trình khắt khe hơn, đòi hỏi nhiều thời gian hơn, đầy rẫy sự bất định và không có gì đảm bảo sẽ thành công. Trong khi đó, trẻ em đến từ các nước Bắc Âu khác vẫn được duy trì lộ trình nhập tịch đơn giản, không bị ảnh hưởng bởi những hạn chế mới này.

Con trai tôi không được chọn nơi mình sinh ra, cũng không được chọn thời điểm tôi nhập quốc tịch. Cháu chỉ đơn giản là lớn lên tại đây, trong quốc gia duy nhất mà cháu biết, trong khi chúng tôi tuân thủ mọi bước của một hệ thống liên tục thay đổi vạch đích.

“Chúng tôi đã làm những gì được yêu cầu. Chúng tôi đã chờ đợi. Và ngay khi chúng tôi đi đến cuối quy trình đó, một đề xuất xuất hiện nhằm đối xử với con trai tôi khác với một đứa trẻ đến từ Phần Lan, Đan Mạch hay Na Uy. Sự khác biệt này không dựa trên cách chúng sống, mà dựa trên nơi chúng xuất thân.”

Câu hỏi về sự công bằng

Tôi hiểu rằng có những yếu tố lịch sử đằng sau vấn đề này. Sự hợp tác Bắc Âu và các thỏa thuận lâu đời có trọng lượng riêng. Tuy nhiên, chính phủ vẫn có quyền lựa chọn. Cuộc điều tra không bắt buộc phải xóa bỏ lộ trình thông báo đối với những trẻ em như con tôi. Lộ trình này hoàn toàn có thể được mở rộng cho tất cả trẻ em, bất kể nguồn gốc.

Đây không phải là một quan điểm cực đoan, mà là câu hỏi về sự công bằng. Trên thực tế, đề xuất này tạo ra hai nhóm trẻ em tại Thụy Điển: một nhóm có con đường gia nhập cộng đồng đơn giản hơn, và một nhóm phải đối mặt với những rào cản cao hơn dù cùng lớn lên trên một con phố, học cùng một trường và chia sẻ cùng một tương lai.

Trẻ em nhận ra những điều này, và cha mẹ chúng cũng vậy. Danh tiếng của Thụy Điển được xây dựng trên sự công bằng và đối xử bình đẳng. Những giá trị đó là lý do khiến nhiều người trong chúng tôi chọn xây dựng cuộc sống tại đây.

Lời kêu gọi gửi Bộ trưởng Di trú

Tôi không phản đối việc đặt ra các tiêu chuẩn để nhập quốc tịch. Việc kỳ vọng vào sự cam kết, hội nhập và tôn trọng xã hội là hợp lý. Nhưng những kỳ vọng đó nên được áp dụng bình đẳng, đặc biệt là với trẻ em – những đối tượng không có quyền lựa chọn nơi mình sinh ra và chưa từng biết đến một mái nhà nào khác.

Gửi Bộ trưởng Di trú Johan Forssell, con trai tôi đã chờ đợi gần 5 năm để được công nhận thuộc về đất nước duy nhất mà cháu gọi là nhà trên giấy tờ. Cháu không đơn độc; có hàng trăm đứa trẻ khác cũng đang ở trong tình cảnh tương tự. Đây không phải là ngoại lệ, mà là một hệ thống.

Nếu đây thực sự là nhà của cháu, tại sao một đứa trẻ khác lại được coi là thuộc về nơi này nhiều hơn cháu?

Tác giả: Ramy E, một người cha và là một nhà khoa học.