Umeå: Vì sao đây có thể là thành phố đáng sống nhất Thụy Điển?

Không lâu sau khi chuyển từ Toronto (Canada) về quê chồng tại Umeå, tôi đã nửa đùa nửa thật nói với anh ấy rằng:

“Cảm ơn anh vì đã sinh ra ở một nơi tuyệt vời thế này”.

Tôi đùa vì rõ ràng chẳng ai chọn được nơi mình sinh ra, nhưng sự trân trọng của tôi dành cho thành phố này là hoàn toàn nghiêm túc. Phải mất một thời gian sống ở Thụy Điển, tôi mới nhận ra rằng việc đánh giá cao thành phố phương Bắc này đôi khi bị coi là một ý kiến lập dị, đặc biệt là đối với những người sống ở miền Nam đông đúc. Những người dân Stockholm thường tỏ ra hoài nghi, thậm chí là nực cười khi biết tôi sống ở Umeå.

Đó là một thái độ mà tôi thấy vừa khó hiểu vừa đáng tiếc. Với tư cách là một người nước ngoài chuyển đến Thụy Điển – một người không mang theo những định kiến vùng miền Bắc-Nam – tôi khẳng định rằng không có nơi nào tôi muốn sống hơn Umeå. Dưới đây là những lý do tại sao.

Ánh sáng huyền ảo và mùa đông ấm cúng

Dù không nằm trên vòng Bắc Cực, nhưng vào những tháng giữa mùa hè, mặt trời tại Umeå chỉ lặn trong một khoảng thời gian rất ngắn khiến trời không bao giờ thực sự tối hẳn. Nếu bạn chưa từng trải nghiệm ánh sáng tự nhiên suốt 24 giờ, thật khó để diễn tả hết sự kỳ diệu của nó. Bầu không khí lúc đó mang một vẻ đẹp siêu thực, khiến bạn cảm thấy như mình có thể lạc vào cõi tiên bất cứ lúc nào.

Về mặt thực tế, khi chúng tôi mới chuyển đến đây vào tháng 5, gia đình đã tiết kiệm được một khoản tiền kha khá vì chẳng cần phải bật đèn trong căn hộ mới. Ngược lại với những đêm trắng mùa hè là những ngày đông ngắn ngủi. Tuy nhiên, tôi lại yêu thích khoảng thời gian này.

Khi mùa đông đến, mặt trời chỉ mọc vài giờ và nằm rất thấp ở đường chân trời. Thay vì cảm thấy u ám, tôi mong chờ sự yên bình và ấm cúng bao trùm thành phố trong mùa Giáng sinh. Những ngôi sao sáng và nến đặt bên cửa sổ khiến các khu phố trở nên gắn kết hơn, đặc biệt là khi tuyết rơi phản chiếu ánh sáng nhân tạo. Người dân ở đây (Umebor) thường cởi mở chia sẻ về cách họ giữ tinh thần tích cực trong mùa đông dài, tạo nên một cảm giác cộng đồng mạnh mẽ. Và tất nhiên, không gì sánh bằng việc nhìn ra cửa sổ vào giữa buổi chiều và thấy những dải cực quang xanh rực rỡ trên bầu trời.

Chất lượng không khí hàng đầu châu Âu

Umeå (cùng với Uppsala) thường xuyên đứng đầu danh sách các thành phố có chất lượng không khí tốt nhất châu Âu. Thật vậy, chính mùi hương tươi mát và sạch sẽ của không khí nơi đây đã khiến tôi thốt lên với chồng trong chuyến thăm đầu tiên sau đại dịch:

“Hãy chuyển về đây sống đi”.

Giờ đây, sau hơn hai năm chính thức định cư, điều đầu tiên tôi làm mỗi sáng khi thức dậy và mỗi tối trước khi đi ngủ là mở cửa ban công và hít một hơi thật sâu. Ngay cả vào những ngày khó khăn nhất, cảm giác được hít thở bầu không khí trong lành này luôn nhắc nhở tôi rằng mình đã đúng khi chọn nơi này làm tổ ấm.

An toàn và đời sống cộng đồng

Umeå có khu vực Ålidhem, thuộc dự án nhà ở Miljonprogrammet (Chương trình triệu căn hộ) được xây dựng từ những năm 60-70. Tuy nhiên, không giống như nhiều khu vực tương tự ở miền Nam, Ålidhem không bị cảnh sát Thụy Điển xếp vào nhóm khu vực “nhạy cảm” hay “nguy hiểm” (tiếng Thụy Điển: utsatta områden).

Dù cũng có những đặc điểm như thu nhập trung bình thấp hay tỷ lệ cư dân gốc nước ngoài cao, nhưng Ålidhem không đối mặt với vấn nạn tội phạm băng đảng nghiêm trọng. Lý do một phần nằm ở vị trí địa lý phương Bắc, nhưng quan trọng hơn là nhờ đời sống cộng đồng (föreningsliv) cực kỳ năng động.

Từ năm 2018, chính quyền đã triển khai sáng kiến Umeå växer – tryggt och säkert (“Umeå phát triển – an toàn và bảo mật”), kết nối chính quyền, cảnh sát, doanh nghiệp và xã hội dân sự. Tôi thường xuyên thấy cảnh sát ghé qua các trung tâm cộng đồng để dùng fika (nghỉ ngơi, uống cà phê) và trò chuyện với các thủ lĩnh thanh niên địa phương.

Là một phụ nữ đang nuôi con gái, tôi cũng đặc biệt yêu thích sự chú trọng của Umeå vào bình đẳng giới. Chính quyền (kommun) có một bộ phận riêng biệt để tích hợp sự an toàn của phụ nữ vào quy hoạch đô thị, giúp Umeå được mệnh danh là “thành phố nữ quyền nhất thế giới”.

Tầm nhìn hướng tới tương lai

Umeå hội tụ những gì tốt nhất của cả thành phố lớn và thị trấn nhỏ: những khu dân cư yên tĩnh, giá cả phải chăng, nhưng chỉ cần 10 phút đạp xe là bạn đã đến được trung tâm văn hóa sầm uất. Thành phố đang phát triển một cách có chủ đích và chủ động lập kế hoạch cho một tương lai quy mô hơn.

Trong thời đại mà tầm nhìn chính trị tích cực dường như trở nên khan hiếm, tôi cảm thấy biết ơn khi được sống ở một nơi đầy hy vọng. Umeå là nơi tuyệt vời để nuôi dạy trẻ nhỏ. Hình ảnh những nhóm trẻ tự do đi bộ hoặc đạp xe trên đường phố chính là minh chứng rõ nhất cho sự an toàn và tinh thần cộng đồng của thành phố này.