Thụy Điển: Các tổ chức nhân quyền phản đối quy định ‘sống lương thiện’ đối với người nhập cư

Chính phủ Thụy Điển, vốn lên nắm quyền từ năm 2022 với cam kết thắt chặt chính sách nhập cư và tội phạm, đang nỗ lực đẩy nhanh hàng loạt cải cách trước thềm cuộc bầu cử lập pháp. Nếu được Quốc hội thông qua, quy định về tiêu chuẩn “sống lương thiện” (honest living) dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 13/7 tới.

Thắt chặt tiêu chuẩn cư trú

Theo những thay đổi mới, Cơ quan Di trú Thụy Điển sẽ xem xét kỹ lưỡng khi cấp mới hoặc gia hạn giấy phép cư trú cho công dân ngoài EU. Các yếu tố bị xem xét bao gồm:

Gây đe dọa đến trật tự hoặc an ninh công cộng.
Có tư tưởng cực đoan hoặc liên kết với các nhóm cổ xúy bạo lực.
Vi phạm các lỗi nhỏ bị xử phạt hành chính.
Nợ nần chồng chất mà không có ý định hoặc nỗ lực chi trả.
Ăn xin có tổ chức, gian lận phúc lợi hoặc làm việc không khai báo (làm chui).

Những người bị đánh giá là không đáp ứng tiêu chuẩn “sống lương thiện” có thể phải đối mặt với lệnh trục xuất.

“Hậu quả sẽ rất nghiêm trọng đối với những người nhập cư chịu ảnh hưởng từ cuộc cải cách này,” ông John Stauffer, cố vấn pháp lý của tổ chức nhân quyền Civil Rights Defenders, chia sẻ với AFP.

Mối lo ngại về quyền tự do ngôn luận

Ông Ludvig Aspling, người phát ngôn của đảng Dân chủ Thụy Điển (đảng cánh hữu ủng hộ chính phủ), cho biết ngay cả những phát ngôn của một cá nhân cũng có thể được coi là dấu hiệu liên kết với “chủ nghĩa cực đoan bạo lực” khi đánh giá hồ sơ.

Điều này làm dấy lên lo ngại về sự phân biệt đối xử trong xã hội. Ông Stauffer nhấn mạnh rằng hệ thống mới sẽ tạo ra các tầng lớp quyền lợi khác nhau dựa trên tình trạng pháp lý:

“Nếu là công dân, bạn có quyền tự do ngôn luận rộng rãi và được bảo vệ mạnh mẽ. Nếu không phải là công dân, bạn vẫn có quyền tự do ngôn luận, nhưng nó sẽ không còn mạnh mẽ như trước.”

“Giống như một người khách đến chơi nhà”

Đề xuất này sẽ giúp việc thu hồi giấy phép cư trú của người nhập cư trở nên dễ dàng hơn. Bộ trưởng Di trú Johan Forssell khẳng định việc lưu trú tại Thụy Điển không phải là một quyền con người mặc định.

“Nếu bạn đến Thụy Điển mà không phải là công dân, điều đó giống như việc bạn làm khách trong nhà của một ai đó. Khi đó, bạn nên chứng minh rằng mình muốn trở thành một phần của quốc gia này, rằng bạn có nỗ lực, có trách nhiệm và có làm việc,” ông Forssell phát biểu.

Tuy nhiên, chính phủ vẫn chưa công bố danh sách cụ thể các hành vi cấu thành vi phạm tiêu chuẩn này. Trung tâm Luật tị nạn Thụy Điển cảnh báo quy định mới sẽ khiến quá trình xét duyệt cư trú trở nên khó lường.

Ngay cả các tổ chức hoạt động xã hội cũng bày tỏ sự lo ngại. Bà Frida Bengtsson, người đứng đầu Greenpeace Thụy Điển, cho biết nhiều người đang ngần ngại tham gia các hoạt động đấu tranh dân sự vì lo sợ bị đánh giá là vi phạm tiêu chuẩn sống lương thiện do những quy định mơ hồ hiện tại.

Những tranh cãi và sự mỉa mai từ dư luận

Trong một bài viết châm biếm trên tờ Dagens Nyheter, nhà văn Gellert Tamas gợi ý rằng một số thành viên chính phủ nên nhìn lại quá khứ của chính mình. Ông lập luận rằng chính Bộ trưởng Di trú Forssell cũng có thể trở thành ứng viên bị trục xuất theo tiêu chuẩn mới.

Dẫn chứng được đưa ra là vào tháng 7/2025, truyền thông đưa tin con trai 16 tuổi của ông Forssell từng là thành viên của Aktivklubb Sverige – một nhóm tân phát xít công khai. Mặc dù Bộ trưởng khẳng định không hề hay biết về việc này, nhưng nhà văn Tamas nhận định:

“Lời bào chữa của Forssell – rằng đây chỉ là một thiếu niên 15 tuổi đang vô cùng hối lỗi – sẽ khó lòng gây được ấn tượng trong một cuộc thẩm định về tiêu chuẩn sống lương thiện.”