Thụy Điển công bố chính sách ‘van an toàn’: Những ai sẽ thoát khỏi diện bị trục xuất?

Vấn đề “trục xuất thanh thiếu niên”, một thực trạng từng được báo chí phản ánh từ năm 2022, đang gây ảnh hưởng lớn đến những người trẻ sinh sống tại Thụy Điển. Đây là nhóm đối tượng có cha mẹ cư trú hợp pháp nhưng bản thân họ lại không còn đáp ứng đủ các yêu cầu để được cấp giấy phép cư trú.

Tình trạng này thường xảy ra khi các em bước sang tuổi 18 và được luật pháp coi là người trưởng thành độc lập, hoặc khi cha mẹ chuyển đổi từ giấy phép lao động sang giấy phép cư trú vĩnh viễn. Tại Thụy Điển, con cái của những người có giấy phép lao động có thể xin cư trú theo diện phụ thuộc cho đến năm 21 tuổi, trong khi đối với con cái của những người có cư trú vĩnh viễn, giới hạn này chỉ là 18 tuổi.

Vào ngày 1 tháng 6 năm 2026, Bộ trưởng Di trú Thụy Điển Johan Forssell đã chính thức công bố luật “van an toàn” mới dành cho những người trẻ tuổi rơi vào hoàn cảnh này. Chính phủ Thụy Điển gọi đây là tonårsventilen (nghĩa đen là ‘van thiếu niên’).

“Đây là một ngày rất tốt lành đối với Thụy Điển.”

Những thay đổi cụ thể là gì?

Đề xuất chính của Chính phủ là thực hiện một sửa đổi vĩnh viễn đối với Luật Người ngoài hành tinh (The Aliens Act). Theo đó, giới hạn độ tuổi để thanh niên có thể xin cấp mới hoặc gia hạn giấy phép cư trú dựa trên mối quan hệ với cha mẹ tại Thụy Điển sẽ được nâng từ 18 lên 21 tuổi.

Sửa đổi này giúp xóa bỏ “bẫy trục xuất thanh thiếu niên” mà nhiều gia đình có giấy phép lao động từng gặp phải. Trong những năm gần đây, nhiều người lao động đã chuyển sang cư trú vĩnh viễn mà không nhận ra rằng điều này vô tình khiến con cái đã trưởng thành của họ không còn đủ điều kiện cư trú theo diện phụ thuộc.

Quyền lợi cho những người đã nhận lệnh trục xuất

Những người đã nhận lệnh trục xuất trong năm 2025 hoặc 2026 và hiện vẫn đang ở Thụy Điển sẽ có cơ hội nộp đơn xin giấy phép cư trú theo diện phụ thuộc nếu họ nằm trong độ tuổi từ 18 đến 21, mà không cần phải rời khỏi đất nước.

Ngoài ra, họ cũng có thể nộp đơn xin các loại giấy phép cư trú khác (không dựa trên tình trạng của cha mẹ) như diện lao động hoặc học tập ngay tại Thụy Điển.

Đối với những người trẻ đã rời khỏi Thụy Điển, luật mới vẫn cho phép họ nộp đơn xin cư trú từ nước ngoài nếu đáp ứng điều kiện từ 18 đến 21 tuổi.

Các trường hợp đặc biệt và trẻ khuyết tật

Chính sách mới cũng mở rộng phạm vi áp dụng cho các trường hợp đặc biệt:

• Người trên 21 tuổi: Nếu một người từng có giấy phép cư trú dựa trên tình trạng của cha mẹ tại bất kỳ thời điểm nào trong 3 năm qua, họ có thể nộp đơn xin cư trú mới mà không cần rời Thụy Điển.
• Người có nhu cầu đặc biệt: Luật mới cho phép cấp giấy phép cư trú cho những người trẻ bị khuyết tật hoặc có điều kiện phụ thuộc đặc biệt ngay cả khi họ đã quá 21 tuổi.
• Bãi bỏ quy định cũ: Yêu cầu về việc mối quan hệ “phụ thuộc đặc biệt” phải tồn tại từ trước khi chuyển đến Thụy Điển đã được loại bỏ.

Lộ trình thực thi

Luật dự kiến sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 10 năm 2026.

Theo quy trình nghị viện tiêu chuẩn của Thụy Điển, Chính phủ sẽ trình dự thảo sửa đổi luật lên Hội đồng Pháp quy (Council on Legislation) trong vài ngày tới. Sau khi nhận ý kiến đóng góp, dự luật sẽ được điều chỉnh (nếu cần) trước khi đưa ra bỏ phiếu tại Quốc hội.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đang khởi động một cuộc điều tra nhanh để xem xét các điều kiện cho phép những người nhận giấy phép cư trú theo luật mới này có thể chuyển đổi sang các loại hình cư trú khác mà không phải rời khỏi Thụy Điển.